Chapchaldiki Yer Tewresh Apet Rayoni Heqqide Uchurlar
Muxbirimiz Gülchéhre
2009-01-28
Ghuljining chapchal nahiyisi chongbughra yézisida 25 - Yanwar yer tewresh apiti yüz bérip besh minggha yéqin amma apetke uchridi.
Uyghur élidiki ilgiriki yer tewreshlerdin bir körünüsh.
Yerlik dairiler tarqatqan xewerliride mezkur yer tewreshning tesirining anche éghir bolmighanliqini, ölüm - Yétim ehwali körülmigenlikini qeyt qilghan bolsimu , emma apettiki xelqning hazirqi hayat ehwalliri heqqide tepsiliy melumat bermidi , judungha toghra kelgen bu yer tewresh apitining xelqning hayatigha qanchilik tesir peyda qiliwatqanliqi , apettiki xelqning némilerge muhtaj ikenliki heqqide yenimu toluqraq melumat élish üchün chapchal nahiyisidin uchurlar igiliduq.
Besh minggha yéqin amma biwaste tesirge uchridi
Uyghur élining ili oblastigha qarashliq chapchal nahiyisi teweside 25 - Yanwar etigen saet 7din 47 minut ötkende 5 bal etrapida yer tewrigen bolup, xewer torliri hemde ili oblastining hökümet uchur toridin ashkarilinishiche, bu qétimliq yertewreshte apetke uchrighan adem 4549 gha yetken.
Chapchal nahiyisini merkez qilghan bu qétimliq yer tewreshte chapchal nahiyisidin 76 kilométir yiraqtiki ghulja sheher ichi hemde 25 kilométir yiraqtiki qorghas nahiyiliridimu silkinishning éniq tesiri körülgen. Dairilerning deslepki toluq bolmighan statistikisida körsitishiche, chapchal hemde qorghas nahiyilirini hemde besh taghliq kent - Yézilarni öz ichige alghan yer tewresh merkizi rayonlirida 11 öy örülgen . 133Aililikning 416 éghiz öyige dez ketken . 2950 Kupmétir etrapida qotanlar buzulghan ,besh minggha yéqin apetke uchrighan ammining ichide éghir apetke uchrighan adem 588 neperge yetken , öyliri örülgen we dez ketken 305 kishi chidirlargha köchürülgen.
Chapchal nahiyilik hökümet apettin qutquzush ishxanisining ili hökümet uchur torida élan qilishigha qarighanda , hazirgha qeder adem yaki mal - Charwilarning ölüsh yaki yarilinish ehwalliri melum qilinmighan.
Apettiki xelq yéqilghu hem ashliqqa muhtaj
Chapchal nahiye baziridin téléfon ziyaritimizni qobul qilghan bir uyghur ayal , yer tewreshning nahiye ichidiki ammigha anche chong tesir körsetmigenlikini ,emma ittipaq kentidiki xelqning biwaste tesirge uchrighanliqini éytti.
Biz yer tewresh apiti éghirraq bolghan chapchal nahiyisi chong bughra yézisining apet ehwali heqqide tepsiliy melumat élish üchün , yéziliq hökümet ishxanisigha téléfon qilduq, ismini ashkarilashni xalimighan bir yéziliq hökümet xadimi apetning tesirige uchrap öyliri örülgen we chak ketken bir qisim déhqanlarning chidirlargha köchüp kiriwatqanliqini, apet ehwalini tekshürüsh xizmitining dawamlishiwatqanliqini , nöwette apettin qutquzush xizmitide ammining yéqilghu hemde ashliqqa muhtaj boliwatqanliqini bildürdi.
Apette qalghan bir qisim amma yenila xeterlik öylerde olturushqa mejbur bolmaqta
Ili oblastliq hökümet uchur torida gerche chapchaldiki yer tewresh apiti heqqide bezi xewerler bérilgen bolsimu, mezkur xewerlerde peqet , oblast hem nahiye rehberlirining chaghanliq dem élishini qurban qilip yer tewresh apitige uchrighan xelqqe bekmu köngül bölüwatqanliqini , hökümetning apettin qutquzush teyyarliqini jiddiy élip bériwatqanliqini , apettiki xelqqe 50 chédir ewetilgenlikini teshwiq qilghan .
Epsus apettiki xelqning qandaq qiyinchiliqlargha uchrawatqanliqi hem qandaq yardemlerge muhtaj ikenliki heqqide héchqandaq uchur bermigen.
Bu qétimliq yer tewreshte chapchal nahiyisining chongbughra yézisi ittipaq kentining apetke uchrash ehwali bir qeder éghir bolup , biz bu kenttiki apetke uchrighan amma bilen alaqilishishqa tirishtuq ,téléfonimiz ittipaq kentige nahayiti teste ulandi. Ziyaritimizni qobul qilghan bir déhqan ayal yer tewresh apiti yüz berginige ikki kün bolghan bolsimu , hökümetning yardemlirining hetta chidirningmu téxi bu yézidiki apette qalghan xelqqe yétip kelmigenlikini, öyige chak ketken qoshnisiningmu hazirghiche xeterlik öyde olturuwatqanliqini bildürdi.
Chapchalda yüz bergen yer tewresh apiti ili oblastida qishning judun künlirige toghra keldi, hawarayi uchuridin melum bolushiche , ghulja tewesining bügünki hawa témpératurisi nöldin töwen 10 giradus etrapida bolup , bir nechche kün ichide qar yéghip qélishi mumkin.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/chapchalda-yer-tewresh-01292009050050.html/story_main?encoding=latin
Wednesday, January 28, 2009
Obama Hökümiti Uyghur Yashlarni Amérikigha Qoyup Bérishi Kérek
Muxbirimiz Jüme
2009-01-27
Guantanamodiki uyghurlarning bash adwokati séybin willet ependi 23 - Yanwar amérika edliye ministiri we dölet mudapie ministirige mektup yollap, mezkur uyghurlarning amérika edliye we herbiy tarmaqliri teripidin alliburun aqlinip bolghanliqini eskertken we obama hökümitini bu uyghur yashlarni derhal amérikigha qoyup bérishke dewet qilghan.
Ziyaritimizni qobul qilghan séybin willet ependim, obama hökümitining guantanamodiki uyghurlarni amérikigha yerleshturidighanliqigha ishenchisi kamil ikenlikini ilgiri sürdi.
Amérikining guantanamo herbiy türmiside 17 neper uyghur yashmu tutup turuluwatqan bolup, gerche ular amérika herbiy we edliye organliri teripidin gunahsiz dep aqlanghan bolsimu, emma ularni orunlashturidighan birer muwapiq birer jay tépilmighanliqi sewebidin ta hazirghiche mezkur türmide bihude iztirap chekmekte idi.
"Bu yerde jiddiy hel qilinmisa bolmaydighan bir délo barliqini ularning semige sélish hemde buninggha qarita ularning diqqitini aghdurush üchün biz bu mektupni yolliduq."
22 - Yanwar amérika prézidénti barak obama, guantanamo herbiy türmisini taqash toghrisida memuri buyruq chüshürgen hemde mezkur türmining bir yil ichide pütünley taqilidighanliqini körsetken.
Prézidént obama, türmini taqash xizmet tertipi üstide toxtalghanda, mezkur türmige qamalghan her bir shexsning délosini közdin kechürüshni derhal bashlash hemde bu heqtiki közdin kechürüsh ishlirida munasiwetlik shexs - Organlarning öz - Ara toluq hemkarlishishi kéreklikini telep qilghan.
U öz buyruqnamisida, guantanamo mesilisige munasiwetlik organlar we shexslerdin edliye ministiri, mudapie ministiri, dölet bixeterlik ministiri we amérikining mexpiy axbarat organliri mesullirini tepsiliy körsetken idi.
Prézidént obama mezkur buyruqnamini élan qilip etisi yene, 23 - Yanwar jüme küni, hazir amérikining guantanamo herbiy türmiside qapsilip qalghan 17 neper uyghur yashning bash adwokati séybin willet ependi, guantanamodiki uyghur yashlarni amérikigha qoyup bérish kéreklikini tekitlep amérika edliye ministiri érik holdér we dölet mudapie ministiri robért géytslerge mektup yollighan.
Bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghan adwokat séybin willet ependi, özining mezkur mektupni amérikining munasiwetlik organlirigha qaritip yollighanliqini, emma hazirche bulardin birer xewer kelmigenlikini bildürdi.
"Bu yerde jiddiy hel qilinmisa bolmaydighan bir délo barliqini ularning semige sélish hemde buninggha qarita ularning diqqitini aghdurush üchün biz bu mektupni yolliduq."
Séybin willet ependi mezkur mektubida, guantanamoda tutup turuluwatqan uyghurlar délosigha qayta qarap chiqishning bihajet ikenlikini, chünki bu uyghur yashlarning amérikining edliye we herbiy organliri teripidin alliburun aqlinip, qoyup bérilishke hazirlanghanliqini eskertip: "bu yerde obama hökümiti aldigha qoyulidighan mesile, bu uyghurlarning qoyup bérilish yaki bérilmeslik mesilisi bolmastin, belki bu uyghurlarni qeyerge qoyup bérish mesilisidur" dep yazidu.
"Biz bu yerde tekitlimekchi bolghan nuqta bolsa, hemme adem ularni düshmen jengchisi emes dep qaraydu. Amérika sotlirimu, herbiy dairilermu shuni ilgiri sürdi. Shundaq sharaitta yene bu déloni qaytidin közdin kechürüshning hajiti yoq. Bundaq qilish bir hamaqetlik."
U mektubida yene, amérika hökümitini guantanamodiki 17 neper uyghur yashni derhal amérikigha qoyup bérishke dewet qilghan we: "biz hökümetni ular qoyup bérilishi mumkin bolghan birdin - Bir makan amérika qoshma shtatigha qoyup bérishke dewet qilimiz" dep yazghan.
Séybin willet amérika hökümitining bu uyghurlarni amérikigha qoyup bérishni choqum oylishidighanliqini ilgiri surup mundaq dédi: " men shundaq qaraymen we shundaq bolushini ümid qilimen. Xitay bashqa döletlerge bésim ishlitiwatqan sharaitta bu kargha kélidighan birdin - Bir chiqish yoli."
Séybin willet ependi amérika dölet mudapie ministiri robért géyts we edliye ministiri erk holdérgha yollighan mektubida, nöwette guantanamoda tutup turuluwatqan 17 neper uyghur yash délosining bekla özgiche ikenlikini, bu uyghur yashlarning xitayning gherbiy shimalidiki uyghur rayondin kelgen uyghurlar ikenlikini, xitayning bu rayonda uyghurlargha her xil zulumlarni sélip kéliwatqanliqini hemde bu tereplerning amérika dölet mejlisi teripidinmu étirap qilinidighanliqini yazidu.
Séybin willet ependi mezkur uyghurlar délosining bekla özgiche bolushidiki sewebler üstide toluqlima köz qarashlirini otturigha qoyup, bu uyghurlarning uningdin bashqa yene, herbiy we sot dairiliri teripidinmu aqlinip qoyup bérilishke teyyarlanghan kishiler ikenlikini qoshumche qildi.
"Bular guantanamodiki mehbuslar ichide délosi amérikidiki ikki sot teripidin qarap chiqilghan hemde dushmen jengchisi emes dep békitilgen birdin - Bir tutqunlar. Hökümetmu bu jehette biz bilen tirkeshkini yoq. Hökümet teripining talishidighan yéri bolsa, bizning hökümetni bu uyghurlarni qoyup bérishke qistash hoquqimiz bar yaki yoqluqi."
Nöwette bir qisim yawropa elliri, amérika prézidénti barak obamaning guantanamo türmisini taqash pilanigha yardem qolini sunidighanliqini bildürgen idi.
Halbuki séybin willet ependi amérika guantanamo mehbusliridin bir qismini özi qobul qilmighan sharaitta, bashqa ittipaqdashlirigha bularni élinglar dep tangalmaydighanliqini, shunga bulardin birqismini amérika öz tupriqi ichige élip kérishke toghra kelse, uyghurlarning eng muwapiq ikenlikini ilgiri surup mundaq dédi: " amérika guantanamo tutqunlirining bir qismini qobul qilmay turup héchqandaq dölet bularni qobul qilmaydu. Amérika qobul qilishqa toghra kelse, uyghurlar eng tebiiy tallash obyéktidur."
Hörmetlik oqurmenler, amérikining guantanamodiki herbiy türmiside iztirap chékiwatqan 17 neper uyghur yash mesilisi nöwette uyghur siyasi we ijtimaiy teshkilatlirini öz ichige alghan bir qisim xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri jiddiy köngül bölüwatqan mesililerning biridur.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/guantanamo-obama-uyghurlar-01282009045515.html/story_main?encoding=latin
Muxbirimiz Jüme
2009-01-27
Guantanamodiki uyghurlarning bash adwokati séybin willet ependi 23 - Yanwar amérika edliye ministiri we dölet mudapie ministirige mektup yollap, mezkur uyghurlarning amérika edliye we herbiy tarmaqliri teripidin alliburun aqlinip bolghanliqini eskertken we obama hökümitini bu uyghur yashlarni derhal amérikigha qoyup bérishke dewet qilghan.
Ziyaritimizni qobul qilghan séybin willet ependim, obama hökümitining guantanamodiki uyghurlarni amérikigha yerleshturidighanliqigha ishenchisi kamil ikenlikini ilgiri sürdi.
Amérikining guantanamo herbiy türmiside 17 neper uyghur yashmu tutup turuluwatqan bolup, gerche ular amérika herbiy we edliye organliri teripidin gunahsiz dep aqlanghan bolsimu, emma ularni orunlashturidighan birer muwapiq birer jay tépilmighanliqi sewebidin ta hazirghiche mezkur türmide bihude iztirap chekmekte idi.
"Bu yerde jiddiy hel qilinmisa bolmaydighan bir délo barliqini ularning semige sélish hemde buninggha qarita ularning diqqitini aghdurush üchün biz bu mektupni yolliduq."
22 - Yanwar amérika prézidénti barak obama, guantanamo herbiy türmisini taqash toghrisida memuri buyruq chüshürgen hemde mezkur türmining bir yil ichide pütünley taqilidighanliqini körsetken.
Prézidént obama, türmini taqash xizmet tertipi üstide toxtalghanda, mezkur türmige qamalghan her bir shexsning délosini közdin kechürüshni derhal bashlash hemde bu heqtiki közdin kechürüsh ishlirida munasiwetlik shexs - Organlarning öz - Ara toluq hemkarlishishi kéreklikini telep qilghan.
U öz buyruqnamisida, guantanamo mesilisige munasiwetlik organlar we shexslerdin edliye ministiri, mudapie ministiri, dölet bixeterlik ministiri we amérikining mexpiy axbarat organliri mesullirini tepsiliy körsetken idi.
Prézidént obama mezkur buyruqnamini élan qilip etisi yene, 23 - Yanwar jüme küni, hazir amérikining guantanamo herbiy türmiside qapsilip qalghan 17 neper uyghur yashning bash adwokati séybin willet ependi, guantanamodiki uyghur yashlarni amérikigha qoyup bérish kéreklikini tekitlep amérika edliye ministiri érik holdér we dölet mudapie ministiri robért géytslerge mektup yollighan.
Bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghan adwokat séybin willet ependi, özining mezkur mektupni amérikining munasiwetlik organlirigha qaritip yollighanliqini, emma hazirche bulardin birer xewer kelmigenlikini bildürdi.
"Bu yerde jiddiy hel qilinmisa bolmaydighan bir délo barliqini ularning semige sélish hemde buninggha qarita ularning diqqitini aghdurush üchün biz bu mektupni yolliduq."
Séybin willet ependi mezkur mektubida, guantanamoda tutup turuluwatqan uyghurlar délosigha qayta qarap chiqishning bihajet ikenlikini, chünki bu uyghur yashlarning amérikining edliye we herbiy organliri teripidin alliburun aqlinip, qoyup bérilishke hazirlanghanliqini eskertip: "bu yerde obama hökümiti aldigha qoyulidighan mesile, bu uyghurlarning qoyup bérilish yaki bérilmeslik mesilisi bolmastin, belki bu uyghurlarni qeyerge qoyup bérish mesilisidur" dep yazidu.
"Biz bu yerde tekitlimekchi bolghan nuqta bolsa, hemme adem ularni düshmen jengchisi emes dep qaraydu. Amérika sotlirimu, herbiy dairilermu shuni ilgiri sürdi. Shundaq sharaitta yene bu déloni qaytidin közdin kechürüshning hajiti yoq. Bundaq qilish bir hamaqetlik."
U mektubida yene, amérika hökümitini guantanamodiki 17 neper uyghur yashni derhal amérikigha qoyup bérishke dewet qilghan we: "biz hökümetni ular qoyup bérilishi mumkin bolghan birdin - Bir makan amérika qoshma shtatigha qoyup bérishke dewet qilimiz" dep yazghan.
Séybin willet amérika hökümitining bu uyghurlarni amérikigha qoyup bérishni choqum oylishidighanliqini ilgiri surup mundaq dédi: " men shundaq qaraymen we shundaq bolushini ümid qilimen. Xitay bashqa döletlerge bésim ishlitiwatqan sharaitta bu kargha kélidighan birdin - Bir chiqish yoli."
Séybin willet ependi amérika dölet mudapie ministiri robért géyts we edliye ministiri erk holdérgha yollighan mektubida, nöwette guantanamoda tutup turuluwatqan 17 neper uyghur yash délosining bekla özgiche ikenlikini, bu uyghur yashlarning xitayning gherbiy shimalidiki uyghur rayondin kelgen uyghurlar ikenlikini, xitayning bu rayonda uyghurlargha her xil zulumlarni sélip kéliwatqanliqini hemde bu tereplerning amérika dölet mejlisi teripidinmu étirap qilinidighanliqini yazidu.
Séybin willet ependi mezkur uyghurlar délosining bekla özgiche bolushidiki sewebler üstide toluqlima köz qarashlirini otturigha qoyup, bu uyghurlarning uningdin bashqa yene, herbiy we sot dairiliri teripidinmu aqlinip qoyup bérilishke teyyarlanghan kishiler ikenlikini qoshumche qildi.
"Bular guantanamodiki mehbuslar ichide délosi amérikidiki ikki sot teripidin qarap chiqilghan hemde dushmen jengchisi emes dep békitilgen birdin - Bir tutqunlar. Hökümetmu bu jehette biz bilen tirkeshkini yoq. Hökümet teripining talishidighan yéri bolsa, bizning hökümetni bu uyghurlarni qoyup bérishke qistash hoquqimiz bar yaki yoqluqi."
Nöwette bir qisim yawropa elliri, amérika prézidénti barak obamaning guantanamo türmisini taqash pilanigha yardem qolini sunidighanliqini bildürgen idi.
Halbuki séybin willet ependi amérika guantanamo mehbusliridin bir qismini özi qobul qilmighan sharaitta, bashqa ittipaqdashlirigha bularni élinglar dep tangalmaydighanliqini, shunga bulardin birqismini amérika öz tupriqi ichige élip kérishke toghra kelse, uyghurlarning eng muwapiq ikenlikini ilgiri surup mundaq dédi: " amérika guantanamo tutqunlirining bir qismini qobul qilmay turup héchqandaq dölet bularni qobul qilmaydu. Amérika qobul qilishqa toghra kelse, uyghurlar eng tebiiy tallash obyéktidur."
Hörmetlik oqurmenler, amérikining guantanamodiki herbiy türmiside iztirap chékiwatqan 17 neper uyghur yash mesilisi nöwette uyghur siyasi we ijtimaiy teshkilatlirini öz ichige alghan bir qisim xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri jiddiy köngül bölüwatqan mesililerning biridur.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/guantanamo-obama-uyghurlar-01282009045515.html/story_main?encoding=latin
Amérika, Ürümchi 21 - Dékabir Namayish Pilanining Shoarlirini Ashkarilidi
Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2009-01-27
27 - Yanwar küni amérika dölet mejlisi xitay ishliri komitéti ötken ay ürümchide bir türküm oqughuchilarning qolgha élinishigha seweb bolghan 21 - Dékabir namayish pilanining asasiy shoarini ashkarilidi.
Shinjang uniwérsitéti oqughuchiliri bashchiliqida, 1985 - Yili 12 - Dékabir küni, ürümchidiki köp sanliq ali mektep oqughuchilirining xitay hökümitining siyasetlirige qarshi keng kölemlik namayishi élip bérilghan.
Mezkur komitét ürümchidiki aliy mekteplerning tor betlirini izchil közitish arqiliq, 21 - Dékabir namayish pilani heqqide bir qatar toluqlima melumatlargha ige bolghan. Ashkarilinishiche mezkur namayish pilanining asasliq shoari aliy mekteplerde haraq - Tamaka sétishni cheklesh bolghan.
Melum bolushiche, namayishning teshwiqat wariqi shinjang yéza igilik uniwérsitétigha tarqitilghanda, bir qazaq qiz oqughuchi teshwiqat wariqini mektep rehberlikige yetküzüp bergen. Mektep rehberliki ehwalni maarip nazaritige doklat qilghan. Maarip nazariti mexsus yighin échip namayish wariqini tarqatqan we oqughanlarni éniqlashni orunlashturghan.
Amérika dölet mejlisi xitay ishlar komitétining shinjang yéza igilik uniwérsitétining tor bétidin neqil keltürüshiche, namayishning esli meqsiti aliy mekteplerde haraq, tamaka sétishni cheklesh, bu arqiliq milliy oqughuchilarning turmush istilini yaxshilash bolghan. Emma shinjang uniwérsitéti mezkur namayish pilanini muteessiplikni bazargha sélish we yaman gherezlik dep tenqid qilghan.
Yéza igilik uniwérsitéti mezkur namayish pilanini teshkillik, pilanliq, arqa körünüshlük we yaman gherezlik bolghan bir qétimliq qutratquluq pilani dep élan qilghan.
Shinjang tibbiy uniwérsitéti bolsa namayish pilanini düshmen küchlerning mektepke singip kirip, ish térishqa urunushi, milletler ittipaqliqi we jemiyet muqimliqigha buzghunchiliq herikiti dep baha bergen. Tibbiy uniwérsitéti yene, namayishni pilanlighuchilarning milliy oqughuchilarning hayat istilini özgertishni niqap qiliwalghanliqini, emeliyette bolsa, oqughuchilarni qanunsiz toplinishqa qutratqanliqini, selbiy jamaet pikri toplashqa urunghanliqini hetta ularning haraq - Tamaka dukanlirigha hujum qilish؛ urup - Chéqish we bulangchiliq weqesi tughdurmaqchi bolghanliqini teshwiq qilghan.
Uyghur jemiyitide yashlarning hayat istilini tüzitish herikiti 90 - Yillarning otturiliri bashlanghan. Shu yillarda ghuljida dawam qilghan meshrep paaliyiti uyghur yashlirini ichimlik we zeherlik chékimliktin tosushta ghayet zor rol oynighan. Aliy mekteplerdiki milliy oqughuchilarning turmush istilini tüzitish pikri 1980 - Yillarning axirliri otturigha chiqqan.
Eyni chaghda shinjang uniwérsitéti qanun fakultétining oqughuchisi erkin rozi teripidin yézilghan " bichare külkiler" namliq ochirik aliy mektep oqughuchilirining keypi sapa hayatini qattiq tenqid qilghan.
Xitay qosh tilliq maarip wastisi bilen uyghurlarning milliy kimlikige éghir tehdit shekillendürgen bügünki künde, bir türküm yashlarning milliy kimlikni qoghdash üchün milliy örp - Adet, diniy telimatlargha xilap hayat istilini tüzitishni teshebbus qiliwatqanliqi eslide uyghurlarning milliy insan heqliridin idi.
Emma mezkur namayish pilani weqesidin kéyin, ürümchidiki aliy mekteplerde, partiye ezaliri, ittipaq ezaliri we sinip bashliqliri arisida siyasiy sezgürlükni ashurushni meqset qilghan söhbet yighinliri uyushturulghan. Shinjang tibbiy uniwérsitétining til - Medeniyet institutida uyushturulghan bir qétimliq söhbet yighinida, mektep partkom sékrétari wang shyawping mundaq dégen: " bu qétimqi qanunsiz teshwiqat wariqi tarqitish paaliyiti üch xil küchlerning heqiqiy qiyapitini ashkarilidi؛ rabiye qadir bashchiliqidiki bölgünchi we zorawan küchlerning rayonimizning jemiyet muqimliqini buzushqa urunushtek eksiyetchil mahiyitini körsitip berdi. Biz aliy mektep oqughuchilirining eksiyetchilerge qarita siyasiy taqabil turush küchini dawamliq östürüshimiz kérek."
Bu qétim xitay dairilirini jiddiy endishige salghan, 21 - Dékabir namayish pilanlash weqesi seweblik 20 din artuq oqughuchi tutqun qilinghan. Bularning ichide miradil yasin we mutellip téyip qatarliq ikki nepirining isim - Sheripi melum؛ emma hich birining hazir nede ikenliki we qandaq bir terep qilinghanliqi melum emes.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/amerika-uyghur-oqughuchilar-01282009042341.html/story_main?encoding=latin
Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2009-01-27
27 - Yanwar küni amérika dölet mejlisi xitay ishliri komitéti ötken ay ürümchide bir türküm oqughuchilarning qolgha élinishigha seweb bolghan 21 - Dékabir namayish pilanining asasiy shoarini ashkarilidi.
Shinjang uniwérsitéti oqughuchiliri bashchiliqida, 1985 - Yili 12 - Dékabir küni, ürümchidiki köp sanliq ali mektep oqughuchilirining xitay hökümitining siyasetlirige qarshi keng kölemlik namayishi élip bérilghan.
Mezkur komitét ürümchidiki aliy mekteplerning tor betlirini izchil közitish arqiliq, 21 - Dékabir namayish pilani heqqide bir qatar toluqlima melumatlargha ige bolghan. Ashkarilinishiche mezkur namayish pilanining asasliq shoari aliy mekteplerde haraq - Tamaka sétishni cheklesh bolghan.
Melum bolushiche, namayishning teshwiqat wariqi shinjang yéza igilik uniwérsitétigha tarqitilghanda, bir qazaq qiz oqughuchi teshwiqat wariqini mektep rehberlikige yetküzüp bergen. Mektep rehberliki ehwalni maarip nazaritige doklat qilghan. Maarip nazariti mexsus yighin échip namayish wariqini tarqatqan we oqughanlarni éniqlashni orunlashturghan.
Amérika dölet mejlisi xitay ishlar komitétining shinjang yéza igilik uniwérsitétining tor bétidin neqil keltürüshiche, namayishning esli meqsiti aliy mekteplerde haraq, tamaka sétishni cheklesh, bu arqiliq milliy oqughuchilarning turmush istilini yaxshilash bolghan. Emma shinjang uniwérsitéti mezkur namayish pilanini muteessiplikni bazargha sélish we yaman gherezlik dep tenqid qilghan.
Yéza igilik uniwérsitéti mezkur namayish pilanini teshkillik, pilanliq, arqa körünüshlük we yaman gherezlik bolghan bir qétimliq qutratquluq pilani dep élan qilghan.
Shinjang tibbiy uniwérsitéti bolsa namayish pilanini düshmen küchlerning mektepke singip kirip, ish térishqa urunushi, milletler ittipaqliqi we jemiyet muqimliqigha buzghunchiliq herikiti dep baha bergen. Tibbiy uniwérsitéti yene, namayishni pilanlighuchilarning milliy oqughuchilarning hayat istilini özgertishni niqap qiliwalghanliqini, emeliyette bolsa, oqughuchilarni qanunsiz toplinishqa qutratqanliqini, selbiy jamaet pikri toplashqa urunghanliqini hetta ularning haraq - Tamaka dukanlirigha hujum qilish؛ urup - Chéqish we bulangchiliq weqesi tughdurmaqchi bolghanliqini teshwiq qilghan.
Uyghur jemiyitide yashlarning hayat istilini tüzitish herikiti 90 - Yillarning otturiliri bashlanghan. Shu yillarda ghuljida dawam qilghan meshrep paaliyiti uyghur yashlirini ichimlik we zeherlik chékimliktin tosushta ghayet zor rol oynighan. Aliy mekteplerdiki milliy oqughuchilarning turmush istilini tüzitish pikri 1980 - Yillarning axirliri otturigha chiqqan.
Eyni chaghda shinjang uniwérsitéti qanun fakultétining oqughuchisi erkin rozi teripidin yézilghan " bichare külkiler" namliq ochirik aliy mektep oqughuchilirining keypi sapa hayatini qattiq tenqid qilghan.
Xitay qosh tilliq maarip wastisi bilen uyghurlarning milliy kimlikige éghir tehdit shekillendürgen bügünki künde, bir türküm yashlarning milliy kimlikni qoghdash üchün milliy örp - Adet, diniy telimatlargha xilap hayat istilini tüzitishni teshebbus qiliwatqanliqi eslide uyghurlarning milliy insan heqliridin idi.
Emma mezkur namayish pilani weqesidin kéyin, ürümchidiki aliy mekteplerde, partiye ezaliri, ittipaq ezaliri we sinip bashliqliri arisida siyasiy sezgürlükni ashurushni meqset qilghan söhbet yighinliri uyushturulghan. Shinjang tibbiy uniwérsitétining til - Medeniyet institutida uyushturulghan bir qétimliq söhbet yighinida, mektep partkom sékrétari wang shyawping mundaq dégen: " bu qétimqi qanunsiz teshwiqat wariqi tarqitish paaliyiti üch xil küchlerning heqiqiy qiyapitini ashkarilidi؛ rabiye qadir bashchiliqidiki bölgünchi we zorawan küchlerning rayonimizning jemiyet muqimliqini buzushqa urunushtek eksiyetchil mahiyitini körsitip berdi. Biz aliy mektep oqughuchilirining eksiyetchilerge qarita siyasiy taqabil turush küchini dawamliq östürüshimiz kérek."
Bu qétim xitay dairilirini jiddiy endishige salghan, 21 - Dékabir namayish pilanlash weqesi seweblik 20 din artuq oqughuchi tutqun qilinghan. Bularning ichide miradil yasin we mutellip téyip qatarliq ikki nepirining isim - Sheripi melum؛ emma hich birining hazir nede ikenliki we qandaq bir terep qilinghanliqi melum emes.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/amerika-uyghur-oqughuchilar-01282009042341.html/story_main?encoding=latin
Saturday, January 24, 2009
Xeyr - Xosh, Prerezident jorj Bosh!
Obzorchimiz Sidiq Haji Rozi
2009-01-23
Amérikida 8 yil wezipe ötigen sabiq prézidént jorj walkér bosh, 2009 - Yili 20 - Yanwar aqsaraydiki ishdashliri we yéngi wezipige teyinlengen prézidént obama ependi bilen xoshliship, ayali lora bosh bilen bille bala - Chaqisini yénigha élip, tughulup ösken yurt - Makani téksas shtatigha yürüp ketti. Amérikida 8 Yil wezipe necessary to achieve sabiq prezident jorj walker Bosh, 2009 - Yili 20 - Yanwar aqsaraydiki ishdashliri cu yéngi wezipige teyinlengen prezident Obama ependi stable xoshliship, lora ayali Bosh stable bille bala - Chaqisini yénigha élip, tughulup ösken Yurt - Makani téksas shtatigha yürüp Ketti .
AFP Photo AFP Photo
Bush pragada nutuq sözligen körünüshliridn biri. Bush pragada nutuq sözligen körünüshliridn biri.
Tünügünki bir ulugh adem bügün amérikining bir addi puqrasigha aylinip qaldi. Tünügünki bir ulugh adem bügün amérikining bir addi puqrasigha aylinip qaldi. Tarixning körsitip bérishi buyiche, tünügün rial zamanning rial demliride ulugh ishlarni bija keltürgen bir ulugh erbabning siyasi obrazi bügün tarixning betlirige kirip ketti. Tarixning körsitip bérishi buyiche, tünügün neurial zamanning neurial demliride ulugh ishlarni bija keltürgen bir ulugh erbabning siyasi obrazi bügün tarixning betlirige kirip Ketti. 8 Yil ichide dunya tarixida alemshumul weqeler bolup ötti. 8 Yil ichide dunya tarixida alemshumul weqeler bolup ötti. Térrorchilarning qara uwisi afghanistangha jaylashqan, dunya tinchliqigha tehdit élip kelgüchi yawayi küchler bit - Chit qilindi. Térrorchilarning Qara uwisi afghanistangha jaylashqan, dunya tinchliqigha tehdit élip kelgüchi yawayi Küchler bits - Chit qilindi. Ottura sherqte tinchliqni ishqa ashurushning düshmini sadamning eksiyetchi küchliri prézidént boshning ottura sherq siyasiti arqiliq yer sharidin yoq qilindi. Ottura sherqte tinchliqni ishqa ashurushning düshmini sadamning eksiyetchi küchliri prezident boshning ottura sherq siyasiti arqiliq yer sharidin yoq qilindi. Kichikkine dölet kosowa we qara taghliqlar musteqilliq jakarlidi. Kichikkine dölet kosowa cu Qara taghliqlar musteqilliq jakarlidi.
Hemmidin muhimi térrorchilargha urush échip gherbning ittipaqdash armiyisi, afghanistanni nishangha élip, ottura asiyagha kirip kelgende, démokratiyige teshna bolghan, ottura asiya xelqining arzuliri biwaste kapaletke érishelmigen bolsimu, lékin ümidning, kelgüsining, istiqbalning yenila ulugh iqbalgha yüzlengenlikini jezimleshtürdi. Hemmidin muhimi térrorchilargha urush échip gherbning ittipaqdash armiyisi, afghanistanni nishangha élip, ottura asiyagha kirip kelgende, démokratiyige teshna bolghan, ottura asiya xelqining arzuliri biwaste kapaletke érishelmigen bolsimu, lékin ümidning, kelgüsining, istiqbalning yenila ulugh iqbalgha yüzlengenlikini jezimleshtürdi. Texminen buningdin 2000 yillar ilgiri, aléksandir makidoniski urush échip, ottura asiya yaylaqlirida peyda bolghanda bu tupraqni, ottura asiya sherq medeniyiti bilen gherb medeniyitining uchrishish makanigha aylandurghan . Texminen buningdin 2000 yillar ilgiri, aléksandir makidoniski urush échip, ottura asiya yaylaqlirida peyda bolghanda bu tupraqni, ottura asiya sherq medeniyiti stable gherb medeniyitining uchrishish makanigha aylandurghan.
Bu qétim prézidént bosh qomandanliqidiki nato armiyisining ottura asiyagha yitip kélishi,gherb medeniyiti bilen ottura asiya sherq medeniyitining keng saheler buyiche biwaste uchrishishini ishqa ashuralmighan bolsimu, éhtiyat qilghüchi, qoghdinish tipliq siyasiy medeniyetke ghidighlighuchi, singip kirgüchi, yétekligüchi, oyghatquchi tipliq siyasiy medeniyetning kuch bilen bösüp kirishi tarixning tallishi, zamanning orunlashturushi, prézidént boshning ijra qilishi bilen royapqa chiqti. Bu qétim prezident Bosh qomandanliqidiki nato armiyisining ottura asiyagha yitip kélishi, gherb medeniyiti stable ottura asiya sherq medeniyitining keng sahel buyiche biwaste uchrishishini ishqa ashuralmighan bolsimu, éhtiyat qilghüchi, qoghdinish tipliq siyasiy medeniyetke ghidighlighuchi, singip kirgüchi, yétekligüchi, oyghatquchi tipliq siyasiy medeniyetning kuch stable bösüp Kirishi tarixning tallishi, zamanning orunlashturushi, prezident boshning ijra qilishi stable royapqa chiqti.
Ottura asiya kimlikini izdep oyghandi, jümlidin xitaygha mustemlike bolup turghan uyghuristan özining yéqinqi zaman tarixida néme ishlarning yüz bergenlikini, chong döletler otturisidiki siyasiy sodining qandaq bolidighanliqini, mustemlike tüzümning néme ikenlikini chüshinip yetkenliride, her bir uyghur kishi xudini yoqatqan yaki mustemlikichilikning bixutlashturushigha könükken haletliridin chöchüp oyghinip, mangqortluq qalpiqini chörüp tashlap, özige qaytip kélishni, ötken ishlarni ésige élishni ishqa ashurdi. Ottura asiya kimlikini izdep oyghandi, jümlidin xitaygha mustemlike bolup turghan uyghuristan özining yéqinqi zaman tarixida néme ishlarning yüz bergenlikini, chong döletler otturisidiki siyasiy sodining qandaq bolidighanliqini, mustemlike tüzümning néme ikenlikini chüshinip yetkenliride, her bir Uyghur Kishi xudini yoqatqan yaki mustemlikichilikning bixutlashturushigha könükken haletliridin chöchüp oyghinip, mangqortluq qalpiqini chörüp tashlap, özige qaytip kélishni, Oetken ishlarni ésige élishni ishqa ashurdi.
Gherbning armiyisi ottura asiyagha yitip kelgendin kéyin 2002 - Yillardin bashlap, xitay köchmenliri hakimiyitining uyghurlargha qaratqan mustemlike siyasiti harwida olturup toshqan tutushtin biraqla 180 giradus burulup, kanarigha ésip qoyup qassapliq qilishqa özgerdi. Gherbning armiyisi ottura asiyagha yitip kelgendin kéyin 2002 - Yillardin bashlap, xitay köchmenliri hakimiyitining uyghurlargha qaratqan mustemlike siyasiti harwida olturup toshqan tutushtin biraqla 180 giradus burulup, kanarigha ESIP qoyup qassapliq qilishqa özgerdi. Yeni xitay hökümiti uyghurlarni yoqitish siyasitini jiddiyleshtürüwetti. Yeni xitay hökümiti uyghurlarni yoqitish siyasitini jiddiyleshtürüwetti.
Yer shari xaraktérlik istratégiyilik siyasetlerning obyékti kim, qaysi milletler? Yer Shari xaraktérlik istratégiyilik siyasetlerning obyékti kim, qaysi milletler? bu toghrida hazirche héch nerse éytip bérelmisekmu, emma, uyghurlar yer shari xaraktérlik kishilik hoquq tashqi siyasitining köngül bölüsh obyéktigha aylanghan millet bolup qaldi. bu toghrida hazirche héch ners éytip bérelmisekmu, emma, uyghurlar yer Shari xaraktérlik kishilik hoquq tashqi siyasitining köngül bölüsh obyéktigha aylanghan millet bolup qaldi. Shundaq weziyette xitaylar uyghurlarni yoqitishni jiddiyleshtürgen bolsa, xelqara jemiyetning uyghurlarning kishilik hoquqigha köngül bölüshi xitay mustemlikichilirige bérilgen jiddiy signal bolup qaldi. Shundaq weziyette xitaylar uyghurlarni yoqitishni jiddiyleshtürgen Bolsa, xelqara jemiyetning uyghurlarning kishilik hoquqigha köngül bölüshi xitay mustemlikichilirige bérilgen jiddiy signal bolup qaldi.
Sabiq prézidént bosh uyghur mesilisige biwaste köngül bölüp, uyghur wekilining we siyasiy arzulirining, kishilik hoquq teleplirining aqsaraygha kirishige yol tüzlep berdi. Sabiq prezident Bosh Uyghur mesilisige biwaste köngül bölüp, Uyghur wekilining cu siyasiy arzulirining, kishilik hoquq teleplirining aqsaraygha kirishige yol tüzlep berdi. Yene bashqa gherb elliri xelqlirining jümlidin amérika kongirisining uyghur mesilisige köngül bölüshini baldaqmu - Baldaq örlitishige sabiq prézidént bosh yétekchi idiye teyyarlap berdi. Yene bashqa gherb elliri xelqlirining jümlidin America kongirisining Uyghur mesilisige köngül bölüshini baldaqmu - Baldaq örlitishige sabiq prezident Bosh yétekchi idiye teyyarlap berdi. Bosh hökümitining dölet bixeterliki buyiche asiya - Tinch okyan rayonigha mesul erbabi dénnis wayildér ependi, 19 - Yanwar amérika awazi radiosi muxbirining ziyaritini qobul qilghanda, sabiq prézidént boshning uyghurlargha qanchilik köngül bölgenlikini pakit bilen muqimlashturdi. Bosh hökümitining dölet bixeterliki buyiche asiya - Tinch okyan rayonigha mesul erbabi dennis wayildér ependi, 19 - Yanwar America awazi radiosi muxbirining ziyaritini qobul qilghanda, sabiq prezident boshning uyghurlargha qanchilik köngül bölgenlikini pakit stable muqimlashturdi.
Uyghur mesilisining siyasi we kishilik hoquq mesilisi bolup otturigha chiqishi sabiq prézidént klinton dewride kün tertipke kelgen bolsa, sabiq prézidént bosh dewrige kelgende kün tertip ijra qilindi, sabiq prézidént bosh uyghur mesilisini xelqara sehnige élip chiqti dések ashuruwetken bolmaymiz. Uyghur mesilisining siyasi cu kishilik hoquq mesilisi bolup otturigha chiqishi sabiq prezident klinton dewride arts tertipke kelgen Bolsa, sabiq prezident Bosh dewrige kelgende arts tertip ijra qilindi, sabiq prezident Bosh Uyghur mesilisini xelqara sehnige élip chiqti dések ashuruwetken bolmaymiz.
2007 - Yili 9 - Ayning 17 - Küni uyghurlarning diniy étiqadi, uyghurlarning assimilyatsiye qiliniwatqan tili, uyghurlarning tehditke duch kelgen medeniyiti toghrisida amérika kongirisining qanun layihe maqullishi, 0082 - Yili 7 - Ayning 30 - Küni amérika kongirisining yene bir qétim uyghurlar toghrisida qanun layihe maqullishi yuqiriqi pikirlirimizni delillep turuptu. 2007 - Yili 9 - Ayning 17 - Küni uyghurlarning diniy étiqadi, uyghurlarning assimilyatsiye qiliniwatqan tili, uyghurlarning tehditke by kelgen medeniyiti toghrisida America kongirisining qanun layihe maqullishi, 0082 - Yili 7 - Ayning 30 - Küni America kongirisining yene bir qétim uyghurlar toghrisida qanun layihe maqullishi yuqiriqi pikirlirimizni delillep turuptu.
Sabiq prézidént bosh wezipe ötigen 8 yil jeryanida uyghurlar üchün hemmidin zor xushxewer shu boldiki, 2005 - Yili 5 - Ayning 6 - Küni sabiq prézidént bosh latwiyining paytexti riga shehiride "yalta yighini intayin zor tarixi xataliq bolghan idi" dep körsetkende, uyghurning siyasiy aktipliri bu notuq nazuk peytte uyghurlarghila qaritip sözlendimikin deydighan bir tuyghugha gherq bolghan. Sabiq prezident Bosh wezipe necessary to achieve 8 Yil jeryanida uyghurlar üchün hemmidin zor xushxewer shu boldiki, 2005 - Yili 5 - Ayning 6 - Küni sabiq prezident Bosh latwiyining paytexti riga shehiride "Yalta yighini intayin zor tarixi xataliq bolghan idi" dep körsetkende, uyghurning siyasiy aktipliri bu notuq nazuk peytte uyghurlarghila qaritip sözlendimikin deydighan bir tuyghugha gherq bolghan.
Bu notuq, uyghur siyasiy aktiplirining siyasiy paaliyetlirige meshel yéqip berdi, bu notuq uyghurlarning siyasiy dewasini daghdam yolgha élip chiqishqa xelqara siyaset tarixidin pakit tépip berdi. Bu notuq, Uyghur siyasiy aktiplirining siyasiy paaliyetlirige meshel yéqip berdi, bu notuq uyghurlarning siyasiy dewasini daghdam yolgha élip chiqishqa xelqara siyaset tarixidin pakit tépip berdi.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/obzor/obzor-sidik-01242009084039.html?encoding=latin
Obzorchimiz Sidiq Haji Rozi
2009-01-23
Amérikida 8 yil wezipe ötigen sabiq prézidént jorj walkér bosh, 2009 - Yili 20 - Yanwar aqsaraydiki ishdashliri we yéngi wezipige teyinlengen prézidént obama ependi bilen xoshliship, ayali lora bosh bilen bille bala - Chaqisini yénigha élip, tughulup ösken yurt - Makani téksas shtatigha yürüp ketti. Amérikida 8 Yil wezipe necessary to achieve sabiq prezident jorj walker Bosh, 2009 - Yili 20 - Yanwar aqsaraydiki ishdashliri cu yéngi wezipige teyinlengen prezident Obama ependi stable xoshliship, lora ayali Bosh stable bille bala - Chaqisini yénigha élip, tughulup ösken Yurt - Makani téksas shtatigha yürüp Ketti .
AFP Photo AFP Photo
Bush pragada nutuq sözligen körünüshliridn biri. Bush pragada nutuq sözligen körünüshliridn biri.
Tünügünki bir ulugh adem bügün amérikining bir addi puqrasigha aylinip qaldi. Tünügünki bir ulugh adem bügün amérikining bir addi puqrasigha aylinip qaldi. Tarixning körsitip bérishi buyiche, tünügün rial zamanning rial demliride ulugh ishlarni bija keltürgen bir ulugh erbabning siyasi obrazi bügün tarixning betlirige kirip ketti. Tarixning körsitip bérishi buyiche, tünügün neurial zamanning neurial demliride ulugh ishlarni bija keltürgen bir ulugh erbabning siyasi obrazi bügün tarixning betlirige kirip Ketti. 8 Yil ichide dunya tarixida alemshumul weqeler bolup ötti. 8 Yil ichide dunya tarixida alemshumul weqeler bolup ötti. Térrorchilarning qara uwisi afghanistangha jaylashqan, dunya tinchliqigha tehdit élip kelgüchi yawayi küchler bit - Chit qilindi. Térrorchilarning Qara uwisi afghanistangha jaylashqan, dunya tinchliqigha tehdit élip kelgüchi yawayi Küchler bits - Chit qilindi. Ottura sherqte tinchliqni ishqa ashurushning düshmini sadamning eksiyetchi küchliri prézidént boshning ottura sherq siyasiti arqiliq yer sharidin yoq qilindi. Ottura sherqte tinchliqni ishqa ashurushning düshmini sadamning eksiyetchi küchliri prezident boshning ottura sherq siyasiti arqiliq yer sharidin yoq qilindi. Kichikkine dölet kosowa we qara taghliqlar musteqilliq jakarlidi. Kichikkine dölet kosowa cu Qara taghliqlar musteqilliq jakarlidi.
Hemmidin muhimi térrorchilargha urush échip gherbning ittipaqdash armiyisi, afghanistanni nishangha élip, ottura asiyagha kirip kelgende, démokratiyige teshna bolghan, ottura asiya xelqining arzuliri biwaste kapaletke érishelmigen bolsimu, lékin ümidning, kelgüsining, istiqbalning yenila ulugh iqbalgha yüzlengenlikini jezimleshtürdi. Hemmidin muhimi térrorchilargha urush échip gherbning ittipaqdash armiyisi, afghanistanni nishangha élip, ottura asiyagha kirip kelgende, démokratiyige teshna bolghan, ottura asiya xelqining arzuliri biwaste kapaletke érishelmigen bolsimu, lékin ümidning, kelgüsining, istiqbalning yenila ulugh iqbalgha yüzlengenlikini jezimleshtürdi. Texminen buningdin 2000 yillar ilgiri, aléksandir makidoniski urush échip, ottura asiya yaylaqlirida peyda bolghanda bu tupraqni, ottura asiya sherq medeniyiti bilen gherb medeniyitining uchrishish makanigha aylandurghan . Texminen buningdin 2000 yillar ilgiri, aléksandir makidoniski urush échip, ottura asiya yaylaqlirida peyda bolghanda bu tupraqni, ottura asiya sherq medeniyiti stable gherb medeniyitining uchrishish makanigha aylandurghan.
Bu qétim prézidént bosh qomandanliqidiki nato armiyisining ottura asiyagha yitip kélishi,gherb medeniyiti bilen ottura asiya sherq medeniyitining keng saheler buyiche biwaste uchrishishini ishqa ashuralmighan bolsimu, éhtiyat qilghüchi, qoghdinish tipliq siyasiy medeniyetke ghidighlighuchi, singip kirgüchi, yétekligüchi, oyghatquchi tipliq siyasiy medeniyetning kuch bilen bösüp kirishi tarixning tallishi, zamanning orunlashturushi, prézidént boshning ijra qilishi bilen royapqa chiqti. Bu qétim prezident Bosh qomandanliqidiki nato armiyisining ottura asiyagha yitip kélishi, gherb medeniyiti stable ottura asiya sherq medeniyitining keng sahel buyiche biwaste uchrishishini ishqa ashuralmighan bolsimu, éhtiyat qilghüchi, qoghdinish tipliq siyasiy medeniyetke ghidighlighuchi, singip kirgüchi, yétekligüchi, oyghatquchi tipliq siyasiy medeniyetning kuch stable bösüp Kirishi tarixning tallishi, zamanning orunlashturushi, prezident boshning ijra qilishi stable royapqa chiqti.
Ottura asiya kimlikini izdep oyghandi, jümlidin xitaygha mustemlike bolup turghan uyghuristan özining yéqinqi zaman tarixida néme ishlarning yüz bergenlikini, chong döletler otturisidiki siyasiy sodining qandaq bolidighanliqini, mustemlike tüzümning néme ikenlikini chüshinip yetkenliride, her bir uyghur kishi xudini yoqatqan yaki mustemlikichilikning bixutlashturushigha könükken haletliridin chöchüp oyghinip, mangqortluq qalpiqini chörüp tashlap, özige qaytip kélishni, ötken ishlarni ésige élishni ishqa ashurdi. Ottura asiya kimlikini izdep oyghandi, jümlidin xitaygha mustemlike bolup turghan uyghuristan özining yéqinqi zaman tarixida néme ishlarning yüz bergenlikini, chong döletler otturisidiki siyasiy sodining qandaq bolidighanliqini, mustemlike tüzümning néme ikenlikini chüshinip yetkenliride, her bir Uyghur Kishi xudini yoqatqan yaki mustemlikichilikning bixutlashturushigha könükken haletliridin chöchüp oyghinip, mangqortluq qalpiqini chörüp tashlap, özige qaytip kélishni, Oetken ishlarni ésige élishni ishqa ashurdi.
Gherbning armiyisi ottura asiyagha yitip kelgendin kéyin 2002 - Yillardin bashlap, xitay köchmenliri hakimiyitining uyghurlargha qaratqan mustemlike siyasiti harwida olturup toshqan tutushtin biraqla 180 giradus burulup, kanarigha ésip qoyup qassapliq qilishqa özgerdi. Gherbning armiyisi ottura asiyagha yitip kelgendin kéyin 2002 - Yillardin bashlap, xitay köchmenliri hakimiyitining uyghurlargha qaratqan mustemlike siyasiti harwida olturup toshqan tutushtin biraqla 180 giradus burulup, kanarigha ESIP qoyup qassapliq qilishqa özgerdi. Yeni xitay hökümiti uyghurlarni yoqitish siyasitini jiddiyleshtürüwetti. Yeni xitay hökümiti uyghurlarni yoqitish siyasitini jiddiyleshtürüwetti.
Yer shari xaraktérlik istratégiyilik siyasetlerning obyékti kim, qaysi milletler? Yer Shari xaraktérlik istratégiyilik siyasetlerning obyékti kim, qaysi milletler? bu toghrida hazirche héch nerse éytip bérelmisekmu, emma, uyghurlar yer shari xaraktérlik kishilik hoquq tashqi siyasitining köngül bölüsh obyéktigha aylanghan millet bolup qaldi. bu toghrida hazirche héch ners éytip bérelmisekmu, emma, uyghurlar yer Shari xaraktérlik kishilik hoquq tashqi siyasitining köngül bölüsh obyéktigha aylanghan millet bolup qaldi. Shundaq weziyette xitaylar uyghurlarni yoqitishni jiddiyleshtürgen bolsa, xelqara jemiyetning uyghurlarning kishilik hoquqigha köngül bölüshi xitay mustemlikichilirige bérilgen jiddiy signal bolup qaldi. Shundaq weziyette xitaylar uyghurlarni yoqitishni jiddiyleshtürgen Bolsa, xelqara jemiyetning uyghurlarning kishilik hoquqigha köngül bölüshi xitay mustemlikichilirige bérilgen jiddiy signal bolup qaldi.
Sabiq prézidént bosh uyghur mesilisige biwaste köngül bölüp, uyghur wekilining we siyasiy arzulirining, kishilik hoquq teleplirining aqsaraygha kirishige yol tüzlep berdi. Sabiq prezident Bosh Uyghur mesilisige biwaste köngül bölüp, Uyghur wekilining cu siyasiy arzulirining, kishilik hoquq teleplirining aqsaraygha kirishige yol tüzlep berdi. Yene bashqa gherb elliri xelqlirining jümlidin amérika kongirisining uyghur mesilisige köngül bölüshini baldaqmu - Baldaq örlitishige sabiq prézidént bosh yétekchi idiye teyyarlap berdi. Yene bashqa gherb elliri xelqlirining jümlidin America kongirisining Uyghur mesilisige köngül bölüshini baldaqmu - Baldaq örlitishige sabiq prezident Bosh yétekchi idiye teyyarlap berdi. Bosh hökümitining dölet bixeterliki buyiche asiya - Tinch okyan rayonigha mesul erbabi dénnis wayildér ependi, 19 - Yanwar amérika awazi radiosi muxbirining ziyaritini qobul qilghanda, sabiq prézidént boshning uyghurlargha qanchilik köngül bölgenlikini pakit bilen muqimlashturdi. Bosh hökümitining dölet bixeterliki buyiche asiya - Tinch okyan rayonigha mesul erbabi dennis wayildér ependi, 19 - Yanwar America awazi radiosi muxbirining ziyaritini qobul qilghanda, sabiq prezident boshning uyghurlargha qanchilik köngül bölgenlikini pakit stable muqimlashturdi.
Uyghur mesilisining siyasi we kishilik hoquq mesilisi bolup otturigha chiqishi sabiq prézidént klinton dewride kün tertipke kelgen bolsa, sabiq prézidént bosh dewrige kelgende kün tertip ijra qilindi, sabiq prézidént bosh uyghur mesilisini xelqara sehnige élip chiqti dések ashuruwetken bolmaymiz. Uyghur mesilisining siyasi cu kishilik hoquq mesilisi bolup otturigha chiqishi sabiq prezident klinton dewride arts tertipke kelgen Bolsa, sabiq prezident Bosh dewrige kelgende arts tertip ijra qilindi, sabiq prezident Bosh Uyghur mesilisini xelqara sehnige élip chiqti dések ashuruwetken bolmaymiz.
2007 - Yili 9 - Ayning 17 - Küni uyghurlarning diniy étiqadi, uyghurlarning assimilyatsiye qiliniwatqan tili, uyghurlarning tehditke duch kelgen medeniyiti toghrisida amérika kongirisining qanun layihe maqullishi, 0082 - Yili 7 - Ayning 30 - Küni amérika kongirisining yene bir qétim uyghurlar toghrisida qanun layihe maqullishi yuqiriqi pikirlirimizni delillep turuptu. 2007 - Yili 9 - Ayning 17 - Küni uyghurlarning diniy étiqadi, uyghurlarning assimilyatsiye qiliniwatqan tili, uyghurlarning tehditke by kelgen medeniyiti toghrisida America kongirisining qanun layihe maqullishi, 0082 - Yili 7 - Ayning 30 - Küni America kongirisining yene bir qétim uyghurlar toghrisida qanun layihe maqullishi yuqiriqi pikirlirimizni delillep turuptu.
Sabiq prézidént bosh wezipe ötigen 8 yil jeryanida uyghurlar üchün hemmidin zor xushxewer shu boldiki, 2005 - Yili 5 - Ayning 6 - Küni sabiq prézidént bosh latwiyining paytexti riga shehiride "yalta yighini intayin zor tarixi xataliq bolghan idi" dep körsetkende, uyghurning siyasiy aktipliri bu notuq nazuk peytte uyghurlarghila qaritip sözlendimikin deydighan bir tuyghugha gherq bolghan. Sabiq prezident Bosh wezipe necessary to achieve 8 Yil jeryanida uyghurlar üchün hemmidin zor xushxewer shu boldiki, 2005 - Yili 5 - Ayning 6 - Küni sabiq prezident Bosh latwiyining paytexti riga shehiride "Yalta yighini intayin zor tarixi xataliq bolghan idi" dep körsetkende, uyghurning siyasiy aktipliri bu notuq nazuk peytte uyghurlarghila qaritip sözlendimikin deydighan bir tuyghugha gherq bolghan.
Bu notuq, uyghur siyasiy aktiplirining siyasiy paaliyetlirige meshel yéqip berdi, bu notuq uyghurlarning siyasiy dewasini daghdam yolgha élip chiqishqa xelqara siyaset tarixidin pakit tépip berdi. Bu notuq, Uyghur siyasiy aktiplirining siyasiy paaliyetlirige meshel yéqip berdi, bu notuq uyghurlarning siyasiy dewasini daghdam yolgha élip chiqishqa xelqara siyaset tarixidin pakit tépip berdi.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/obzor/obzor-sidik-01242009084039.html?encoding=latin
Altun Tawaqliq Tilemchiler - Uyghurlar
Obzorchimiz Perhat Muhemmidi
2009-01-22
Uyghuristandin kelgen bezi uchurlardin melum bolushiche, nöwette uyghurlar ichide, bolupmu uyghur déhqanliri arisida hökümetning " töwen kapalet puli ", " beshte kapalet puli ", " namratliq yardem puli ", " tebéiy apet yardem puli " dégendek namlardiki " sediqe " sige tayinip yashaydighanlarning sani yildin - Yilgha köpiyishke bashlighan. Uyghur ilidin kelgen Real uchurlardin melum bolushiche, nöwette uyghurlar ichide, bolupmu Uyghur déhqanliri arisida hökümetning "töwen kapalet Puli, beshte kapalet Puli, Puli namratliq yard," "tebiiy APET yard Puli" dégendek namlardiki "sediqe" reliable tayinip yashaydighanlarning sani yildin - Yilgha köpiyishke bashlighan.
Sherqiy türkistandiki xitay metbuatliridimu, peqetla jenubtiki artush, qeshqer, xoten qatarliq 3 wilayette hökümetning " töwen kapalet puli" dep atalghan yardimige tayinip hayat kechürüwatqan 1 milyon 500 mingdin artuq déhqanning barliqi xewer qilinghan idi. Sherqiy türkistandiki xitay metbuatliridimu, peqetla jenubtiki atush, qeshqer, xoten qatarliq 3 wilayette hökümetning "töwen kapalet Puli 'dep atalghan Yardım tayinip hayat kechürüwatqan 1 milyon 500 mingdin artuq déhqanning barliqi xewer qilinghan idi.
Xitay hökümitining belgilimisi buyiche, adette yilliq kirimi 700 yüendin töwen bolghan aililer, " töwen kapaletlik aile " dep atilidu. Xitay hökümitining belgilimisi buyiche, adette yilliq kirimi 700 yüendin töwen bolghan aililer, "töwen kapaletlik aile" atilidu dep. Eger bulargha yene " beshte kapaletlik aililer " ni, ishlesh iqtidari bolmighan méyiplarni, tebiiy apetlerge uchrap weyran bolghan aililerni qoshidighan bolsaq, jenubi rayonlardiki uyghur déhqanlirining xili köp qismining hökümetning yuqiriqidek namlardiki " sediqe " sige muhtaj halgha chüshüp qalghanliqini körüp yételeymiz. Eger bulargha yene "beshte kapaletlik aililer" ni, ishlesh iqtidari bolmighan méyiplarni, tebiiy apetlerge uchrap weyran bolghan aililerni qoshidighan bolsaq, jenubi rayonlardiki Uyghur déhqanlirining xili Köp qismining hökümetning yuqiriqidek namlardiki "sediqe" reliable muhtaj halgha chüshüp qalghanliqini körüp yételeymiz. Bularning hemmisi tériy dése yéri yoq, qilay dése ishi yoq, soda - Sétiq qilay dése desmayisi yoq atalmish " éshincha emgek küchliri " idi. Bularning hemmisi tériy dése yeri yoq, qilay dése ishi yoq, soda - Sétiq qilay dése desmayisi yoq atalmish "éshincha emgek küchliri" idi.
Eslide pütmes - Tügimes tebiiy bayliqlargha tolghan, néfit, gaz, kömür, altun, ashliq, paxta ishlepchiqirish jehetlerde xitayning asasliq bazisi we jan tomurigha aylanghan sherqiy türkistandek bir göher zéminning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügün bu halgha chüshüp qélishi, bu rayonni 60 yildin buyan kontrolluqida tutup turghan kommunist xitay hakimiyiti üchün zor bir nomus idi. Eslide pütmes - Tügimes tebiiy bayliqlargha tolghan, néfit, gaz, kömür, Altun, ashliq, paxta ishlepchiqirish jehetlerde xitayning asasliq bazisi cu jan tomurigha aylanghan sherqiy türkistandek bir göher zéminning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügün bu halgha chüshüp qélishi, bu rayonni 60 yildin Buyan kontrolluqida tutup turghan communist xitay hakimiyiti üchün zor bir Nomus idi. Chünki xitay hakimiyitining adaletsizlarche sümürüsh, talan - Taraj qilish siyasiti uyghur déhqanlirini bu halgha chüshürüp qoyghan idi. Chünki xitay hakimiyitining adaletsizlarche sümürüsh, talan - Taraj qilish siyasiti Uyghur déhqanlirini bu halgha chüshürüp qoyghan idi.
Emma xitay hakimiyiti buningdin ar - Nomus hés qilish uyaqta tursun, eksiche " töwen kapalet puli " dégendek namlarda tarqatqan " sediqe " sini, qandaqtur kompartiyining uyghur déhqanlirigha qilghan " zor ghemxorluqi " we " cheksiz méhri - Shepqiti " dek qilip körsitip, goya bu rayonning tebiiy bayliqliridin tapqan pulini yerlik xelqning turmush sewiyisini yuqiri kötürüsh üchün serp qiliwatqandek bir saxta menzirini peyda qilishqa urunup kelmekte. Emma xitay hakimiyiti buningdin ar - Nomus hes qilish uyaqta Tursun, eksiche "töwen kapalet Puli" dégendek namlarda tarqatqan "sediqe" sini, qandaqtur kompartiyining Uyghur déhqanlirigha qilghan "zor ghemxorluqi" we "cheksiz méhri - Shepqiti" dek qilip körsitip, goya bu rayonning tebiiy bayliqliridin tapqan pulini yerlik xelqning turmush sewiyisini yuqiri kötürüsh üchün serp qiliwatqandek bir saxta menzirini peyda qilishqa urunup kelmekte.
Emeliyette bolsa her derijilik hökümetlerning yéza - Qishlaqlarda daghdugha bilen tarqitiwatqan " töwen kapalet puli " bolsa, uyghur déhqanlirining namratliqtin qutulushi yaki igilik tiklishi üchün emes, peqetla ach - Yalingach qalmasliqi üchün bérilgen parche - Purat " sediqe " din ibaret idi. Bolsa Emeliyette her derijilik hökümetlerning yéza - Qishlaqlarda daghdugha stable tarqitiwatqan "töwen kapalet Puli" Bolsa, Uyghur déhqanlirining namratliqtin qutulushi yaki igilik tiklishi üchün Emes, peqetla oh - Yalingach qalmasliqi üchün bérilgen Parche - Purat "sediqe" din ibaret idi.
Mesilen, " aptonom rayonluq statistika idarisi " teripidin élan qilinghan sanliq melumatlarda körsitilishiche, yiligha yéza, kentlerde namrat déhqanlargha tarqitilidighan " töwen kapalet sommisi" ning omumi miqdari 117 milyon yüen bolup, pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 0.1 Pirsentini teshkil qilidu. Mesilen, "aptonom rayonluq statistika idarisi" teripidin Élan qilinghan sanliq melumatlarda körsitilishiche, yiligha yéza, kentlerde namrat déhqanlargha tarqitilidighan "töwen kapalet sommisi" ning omumi miqdari 117 milyon yüen bolup, pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 0.1 Pirsentini teshkil qilidu. Her derijilik xelq ishliri idariliri teripidin bir yilda namratlargha, " beshte kapaletlik " aililerge, méyiplargha we tebiiy apetke uchrighanlargha tarqitidighan omumi yardem sommisimu pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 2.4 Pirsentini teshkil qilidu. Her derijilik xelq ishliri idariliri teripidin bir yilda namratlargha, "beshte kapaletlik" aililerge, méyiplargha cu tebiiy apetke uchrighanlargha tarqitidighan omumi yard sommisimu pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 2.4 Pirsentini teshkil qilidu.
Démek, xitay hakimiyitining chong dawranglar bilen uyghur déhqanlirigha tarqitiwatqan atalmish " töwen kapalet puli " bolsa, peqetla "buruttiki parche - Purat ash" tinla ibaret xalas. Démek, xitay hakimiyitining chong dawranglar stable Uyghur déhqanlirigha tarqitiwatqan atalmish "töwen kapalet Puli" Bolsa, peqetla "buruttiki Parche - Purat ash" tinla ibaret xalas. Xuddi buruttiki ashqa qosaq toymighinidek, siyasiy meqsetler yoshurulghan yuqiriqidek " sediqe " lerge tayinip uyghur déhqanlirini ronaq tapquzush esla mumkin emes. Xuddi buruttiki ashqa qosaq toymighinidek, siyasiy meqsetler yoshurulghan yuqiriqidek "sediqe" lerge tayinip Uyghur déhqanlirini ronaq tapquzush Esla mumkin Emes. Ishchan we méhnetkesh uyghur déhqanlirining xitayning " sediqe " sige éhtiyajimu yoq, ulargha tériydighan yer, qilidighan ish kérek, ular öz tupriqining tebiiy bayliqliridin behriman bolush hoquqigha ige bolushi kérek. Ishchan cu méhnetkesh Uyghur déhqanlirining xitayning "sediqe" reliable éhtiyajimu yoq, ulargha tériydighan yer, qilidighan ish kérek, ular öz tupriqining tebiiy bayliqliridin behriman bolush hoquqigha owned bolushi kérek.
Bügünki künde sherqiy türkistan rayonida milyonlighan uyghur déhqanning tériydighan yéri, qilidighan ishi yaki soda - Sétiqqa desmayisi yoq atalmish " éshincha emgek küchliri " ge aylinip qélishi, bu rayonda jeryan qiliwatqan adaletsizlikning roshen ipadisidin ibaret. Bügünki künde sherqiy türkistan rayonida milyonlighan Uyghur déhqanning tériydighan yeri, qilidighan ishi yaki soda - Sétiqqa desmayisi yoq atalmish "éshincha emgek küchliri" ge aylinip qélishi, bu rayonda jeryan qiliwatqan adaletsizlikning roshen ipadisidin ibaret. Chünki tebiiy bayliqlar we zémin nuqtisidin qarighandimu, hazir sherqiy türkistan dunyadiki eng bay rayonlarning biri bolup, bu yerde hazirgha qeder bayqalghan kan mehsulatlirining türi 138 xil we bularning ichide 10 xil mehsulat zapas miqdari jehette xitay buyiche birinchi orunda, 58 xil mehsulat bolsa aldinqi 10 qatarda turidu. Chünki tebiiy bayliqlar cu zémin nuqtisidin qarighandimu, hazir sherqiy türkistan dunyadiki closely bolup bay rayonlarning biri, bu yerde hazirgha qeder bayqalghan kan mehsulatlirining Türi XIL 138 cu bularning ichide 10 XIL mehsulat Zapas miqdari jehette xitay buyiche birinchi orunda, 58 XIL mehsulat Bolsa aldinqi 10 qatarda turidu .
Bashqisini qoyup turayli, bularning ichide néfit zapas miqdari pütün xitayning néfit zapas miqdarining 30 pirsentini, tebiiy gaz bolsa 34 pirsentini, kömür 40 pirsentini teshkil qilidu. Bashqisini qoyup turayli, bularning ichide néfit Zapas miqdari pütün xitayning néfit Zapas miqdarining 30 pirsentini, tebiiy gaz Bolsa 34 pirsentini, kömür 40 pirsentini teshkil qilidu. Xitay hakimiyiti teripidin " chong gherbiy shimalni échish pilani" yolgha qoyulghan 2000 - Yilidin buyan peqetla yuqiriqi 3 xil mehsulatning ishlepchiqirish miqdari yiligha ottura hésab bilen bir hesse éship bériwatidu. Xitay hakimiyiti teripidin "chong gherbiy shimalni échish pilani" yolgha qoyulghan 2000 - Yilidin Buyan peqetla yuqiriqi 3 XIL mehsulatning ishlepchiqirish miqdari yiligha ottura hésab stable bir hesse éship bériwatidu.
Térilghu yer kölimini élip éytsaq, sherqiy türkistanda her bir kishige toghra kélidighan térilghu yer kölimi 2.95 Mo bolup, pütün xitayning otturiche sewiyisidinmu ikki hesse köp. Térilghu yer kölimini élip éytsaq, sherqiy türkistanda her bir kishige toghra kélidighan térilghu yer kölimi 2.95 Mo bolup, pütün xitayning otturiche sewiyisidinmu Ikki hesse Köp. Sherqiy türkistanda échishqa bolidighan boz yer kölimi, pütün xitay buyiche échishqa bolidighan boz yer kölimining 14 pirsentige yéqinraqini teshkil qilidu. Sherqiy türkistanda échishqa bolidighan Boz yer kölimi, pütün xitay buyiche échishqa bolidighan Boz yer kölimining 14 pirsentige yéqinraqini teshkil qilidu.
Zémin jehettimu bu tupraq pütün xitayning altidin biri, xitayning statistikisida körsitilishiche, bu rayondiki charwa - Mallarning sani 50 milyon tuyaqtin köprek. Zemin jehettimu bu tupraq pütün xitayning altidin biri, xitayning statistikisida körsitilishiche, bu rayondiki charwa - Mallarning sani 50 milyon tuyaqtin köprek. Qisqisi, bu rayon hazir xitayning éytqinidek rastinla zémini keng, bayliqi mol, emma xelqi namrat, térighili yéri, qilghili ishi yoq, charwa - Mal köp, emma gösh alidighan puli yoq, köpinche déhqan hökümetning atalmish " töwen kapalet puli" gha muhtaj. Qisqisi, bu Rayon hazir xitayning éytqinidek rastinla zémini keng, bayliqi mol, emma xelqi namrat, térighili yeri, qilghili ishi yoq, charwa - Köp time, emma gösh alidighan Puli yoq, köpinche déhqan hökümetning atalmish "töwen kapalet Puli" GHA muhtaj.
Chetelliklerning uyghurlarni "altun tawaqliq tilemchiler" dep atishining sewebimu shuningdin ibaret. Chetelliklerning uyghurlarni "Altun tawaqliq tilemchiler" dep atishining sewebimu shuningdin ibaret.
Hakimiyet bolsa bu muhtaj déhqanlarning aldigha birla yolni qaldurghan, yurt - Makanini tashlap küde - Körpisini kötürüp bashqa yurtlargha we ichki ölkilerge yitimchiliqqa bérishi yaki qan yash ichide bichare qizlirini mejburiy xitaygha ishlemchilikke yolgha sélishi lazim. Bolsa Hakimiyet bu muhtaj déhqanlarning aldigha Birla yolni qaldurghan, Yurt - Makanini tashlap küde - Körpisini kötürüp bashqa yurtlargha cu ichki ölkilerge yitimchiliqqa bérishi yaki qan Yash ichide bichare qizlirini mejburiy xitaygha ishlemchilikke yolgha sélishi lazim.
Mana bu, tebiiy bayliqlar nuqtisidin dunyadiki eng bay döletler qataridin orun élishqa tigishlik bolghan sherqiy türkistanning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügünki échinishliq weziyiti! Mana bu, tebiiy bayliqlar nuqtisidin dunyadiki closely bay döletler qataridin orun élishqa tigishlik bolghan sherqiy türkistanning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügünki échinishliq weziyiti!
Menbe:http://74.125.43.100/translate_c?hl=de&sl=de&tl=en&u=http://www.rfa.org/uyghur/obzor/obzor-parhat-01232009111931.html/story_main%3Fencoding%3Dlatin&usg=ALkJrhjfciWzyfENFl53p3Zdpa4o2-u-4w
Obzorchimiz Perhat Muhemmidi
2009-01-22
Uyghuristandin kelgen bezi uchurlardin melum bolushiche, nöwette uyghurlar ichide, bolupmu uyghur déhqanliri arisida hökümetning " töwen kapalet puli ", " beshte kapalet puli ", " namratliq yardem puli ", " tebéiy apet yardem puli " dégendek namlardiki " sediqe " sige tayinip yashaydighanlarning sani yildin - Yilgha köpiyishke bashlighan. Uyghur ilidin kelgen Real uchurlardin melum bolushiche, nöwette uyghurlar ichide, bolupmu Uyghur déhqanliri arisida hökümetning "töwen kapalet Puli, beshte kapalet Puli, Puli namratliq yard," "tebiiy APET yard Puli" dégendek namlardiki "sediqe" reliable tayinip yashaydighanlarning sani yildin - Yilgha köpiyishke bashlighan.
Sherqiy türkistandiki xitay metbuatliridimu, peqetla jenubtiki artush, qeshqer, xoten qatarliq 3 wilayette hökümetning " töwen kapalet puli" dep atalghan yardimige tayinip hayat kechürüwatqan 1 milyon 500 mingdin artuq déhqanning barliqi xewer qilinghan idi. Sherqiy türkistandiki xitay metbuatliridimu, peqetla jenubtiki atush, qeshqer, xoten qatarliq 3 wilayette hökümetning "töwen kapalet Puli 'dep atalghan Yardım tayinip hayat kechürüwatqan 1 milyon 500 mingdin artuq déhqanning barliqi xewer qilinghan idi.
Xitay hökümitining belgilimisi buyiche, adette yilliq kirimi 700 yüendin töwen bolghan aililer, " töwen kapaletlik aile " dep atilidu. Xitay hökümitining belgilimisi buyiche, adette yilliq kirimi 700 yüendin töwen bolghan aililer, "töwen kapaletlik aile" atilidu dep. Eger bulargha yene " beshte kapaletlik aililer " ni, ishlesh iqtidari bolmighan méyiplarni, tebiiy apetlerge uchrap weyran bolghan aililerni qoshidighan bolsaq, jenubi rayonlardiki uyghur déhqanlirining xili köp qismining hökümetning yuqiriqidek namlardiki " sediqe " sige muhtaj halgha chüshüp qalghanliqini körüp yételeymiz. Eger bulargha yene "beshte kapaletlik aililer" ni, ishlesh iqtidari bolmighan méyiplarni, tebiiy apetlerge uchrap weyran bolghan aililerni qoshidighan bolsaq, jenubi rayonlardiki Uyghur déhqanlirining xili Köp qismining hökümetning yuqiriqidek namlardiki "sediqe" reliable muhtaj halgha chüshüp qalghanliqini körüp yételeymiz. Bularning hemmisi tériy dése yéri yoq, qilay dése ishi yoq, soda - Sétiq qilay dése desmayisi yoq atalmish " éshincha emgek küchliri " idi. Bularning hemmisi tériy dése yeri yoq, qilay dése ishi yoq, soda - Sétiq qilay dése desmayisi yoq atalmish "éshincha emgek küchliri" idi.
Eslide pütmes - Tügimes tebiiy bayliqlargha tolghan, néfit, gaz, kömür, altun, ashliq, paxta ishlepchiqirish jehetlerde xitayning asasliq bazisi we jan tomurigha aylanghan sherqiy türkistandek bir göher zéminning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügün bu halgha chüshüp qélishi, bu rayonni 60 yildin buyan kontrolluqida tutup turghan kommunist xitay hakimiyiti üchün zor bir nomus idi. Eslide pütmes - Tügimes tebiiy bayliqlargha tolghan, néfit, gaz, kömür, Altun, ashliq, paxta ishlepchiqirish jehetlerde xitayning asasliq bazisi cu jan tomurigha aylanghan sherqiy türkistandek bir göher zéminning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügün bu halgha chüshüp qélishi, bu rayonni 60 yildin Buyan kontrolluqida tutup turghan communist xitay hakimiyiti üchün zor bir Nomus idi. Chünki xitay hakimiyitining adaletsizlarche sümürüsh, talan - Taraj qilish siyasiti uyghur déhqanlirini bu halgha chüshürüp qoyghan idi. Chünki xitay hakimiyitining adaletsizlarche sümürüsh, talan - Taraj qilish siyasiti Uyghur déhqanlirini bu halgha chüshürüp qoyghan idi.
Emma xitay hakimiyiti buningdin ar - Nomus hés qilish uyaqta tursun, eksiche " töwen kapalet puli " dégendek namlarda tarqatqan " sediqe " sini, qandaqtur kompartiyining uyghur déhqanlirigha qilghan " zor ghemxorluqi " we " cheksiz méhri - Shepqiti " dek qilip körsitip, goya bu rayonning tebiiy bayliqliridin tapqan pulini yerlik xelqning turmush sewiyisini yuqiri kötürüsh üchün serp qiliwatqandek bir saxta menzirini peyda qilishqa urunup kelmekte. Emma xitay hakimiyiti buningdin ar - Nomus hes qilish uyaqta Tursun, eksiche "töwen kapalet Puli" dégendek namlarda tarqatqan "sediqe" sini, qandaqtur kompartiyining Uyghur déhqanlirigha qilghan "zor ghemxorluqi" we "cheksiz méhri - Shepqiti" dek qilip körsitip, goya bu rayonning tebiiy bayliqliridin tapqan pulini yerlik xelqning turmush sewiyisini yuqiri kötürüsh üchün serp qiliwatqandek bir saxta menzirini peyda qilishqa urunup kelmekte.
Emeliyette bolsa her derijilik hökümetlerning yéza - Qishlaqlarda daghdugha bilen tarqitiwatqan " töwen kapalet puli " bolsa, uyghur déhqanlirining namratliqtin qutulushi yaki igilik tiklishi üchün emes, peqetla ach - Yalingach qalmasliqi üchün bérilgen parche - Purat " sediqe " din ibaret idi. Bolsa Emeliyette her derijilik hökümetlerning yéza - Qishlaqlarda daghdugha stable tarqitiwatqan "töwen kapalet Puli" Bolsa, Uyghur déhqanlirining namratliqtin qutulushi yaki igilik tiklishi üchün Emes, peqetla oh - Yalingach qalmasliqi üchün bérilgen Parche - Purat "sediqe" din ibaret idi.
Mesilen, " aptonom rayonluq statistika idarisi " teripidin élan qilinghan sanliq melumatlarda körsitilishiche, yiligha yéza, kentlerde namrat déhqanlargha tarqitilidighan " töwen kapalet sommisi" ning omumi miqdari 117 milyon yüen bolup, pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 0.1 Pirsentini teshkil qilidu. Mesilen, "aptonom rayonluq statistika idarisi" teripidin Élan qilinghan sanliq melumatlarda körsitilishiche, yiligha yéza, kentlerde namrat déhqanlargha tarqitilidighan "töwen kapalet sommisi" ning omumi miqdari 117 milyon yüen bolup, pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 0.1 Pirsentini teshkil qilidu. Her derijilik xelq ishliri idariliri teripidin bir yilda namratlargha, " beshte kapaletlik " aililerge, méyiplargha we tebiiy apetke uchrighanlargha tarqitidighan omumi yardem sommisimu pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 2.4 Pirsentini teshkil qilidu. Her derijilik xelq ishliri idariliri teripidin bir yilda namratlargha, "beshte kapaletlik" aililerge, méyiplargha cu tebiiy apetke uchrighanlargha tarqitidighan omumi yard sommisimu pütün aptonom rayonning yilliq maliye kirimining aranla 2.4 Pirsentini teshkil qilidu.
Démek, xitay hakimiyitining chong dawranglar bilen uyghur déhqanlirigha tarqitiwatqan atalmish " töwen kapalet puli " bolsa, peqetla "buruttiki parche - Purat ash" tinla ibaret xalas. Démek, xitay hakimiyitining chong dawranglar stable Uyghur déhqanlirigha tarqitiwatqan atalmish "töwen kapalet Puli" Bolsa, peqetla "buruttiki Parche - Purat ash" tinla ibaret xalas. Xuddi buruttiki ashqa qosaq toymighinidek, siyasiy meqsetler yoshurulghan yuqiriqidek " sediqe " lerge tayinip uyghur déhqanlirini ronaq tapquzush esla mumkin emes. Xuddi buruttiki ashqa qosaq toymighinidek, siyasiy meqsetler yoshurulghan yuqiriqidek "sediqe" lerge tayinip Uyghur déhqanlirini ronaq tapquzush Esla mumkin Emes. Ishchan we méhnetkesh uyghur déhqanlirining xitayning " sediqe " sige éhtiyajimu yoq, ulargha tériydighan yer, qilidighan ish kérek, ular öz tupriqining tebiiy bayliqliridin behriman bolush hoquqigha ige bolushi kérek. Ishchan cu méhnetkesh Uyghur déhqanlirining xitayning "sediqe" reliable éhtiyajimu yoq, ulargha tériydighan yer, qilidighan ish kérek, ular öz tupriqining tebiiy bayliqliridin behriman bolush hoquqigha owned bolushi kérek.
Bügünki künde sherqiy türkistan rayonida milyonlighan uyghur déhqanning tériydighan yéri, qilidighan ishi yaki soda - Sétiqqa desmayisi yoq atalmish " éshincha emgek küchliri " ge aylinip qélishi, bu rayonda jeryan qiliwatqan adaletsizlikning roshen ipadisidin ibaret. Bügünki künde sherqiy türkistan rayonida milyonlighan Uyghur déhqanning tériydighan yeri, qilidighan ishi yaki soda - Sétiqqa desmayisi yoq atalmish "éshincha emgek küchliri" ge aylinip qélishi, bu rayonda jeryan qiliwatqan adaletsizlikning roshen ipadisidin ibaret. Chünki tebiiy bayliqlar we zémin nuqtisidin qarighandimu, hazir sherqiy türkistan dunyadiki eng bay rayonlarning biri bolup, bu yerde hazirgha qeder bayqalghan kan mehsulatlirining türi 138 xil we bularning ichide 10 xil mehsulat zapas miqdari jehette xitay buyiche birinchi orunda, 58 xil mehsulat bolsa aldinqi 10 qatarda turidu. Chünki tebiiy bayliqlar cu zémin nuqtisidin qarighandimu, hazir sherqiy türkistan dunyadiki closely bolup bay rayonlarning biri, bu yerde hazirgha qeder bayqalghan kan mehsulatlirining Türi XIL 138 cu bularning ichide 10 XIL mehsulat Zapas miqdari jehette xitay buyiche birinchi orunda, 58 XIL mehsulat Bolsa aldinqi 10 qatarda turidu .
Bashqisini qoyup turayli, bularning ichide néfit zapas miqdari pütün xitayning néfit zapas miqdarining 30 pirsentini, tebiiy gaz bolsa 34 pirsentini, kömür 40 pirsentini teshkil qilidu. Bashqisini qoyup turayli, bularning ichide néfit Zapas miqdari pütün xitayning néfit Zapas miqdarining 30 pirsentini, tebiiy gaz Bolsa 34 pirsentini, kömür 40 pirsentini teshkil qilidu. Xitay hakimiyiti teripidin " chong gherbiy shimalni échish pilani" yolgha qoyulghan 2000 - Yilidin buyan peqetla yuqiriqi 3 xil mehsulatning ishlepchiqirish miqdari yiligha ottura hésab bilen bir hesse éship bériwatidu. Xitay hakimiyiti teripidin "chong gherbiy shimalni échish pilani" yolgha qoyulghan 2000 - Yilidin Buyan peqetla yuqiriqi 3 XIL mehsulatning ishlepchiqirish miqdari yiligha ottura hésab stable bir hesse éship bériwatidu.
Térilghu yer kölimini élip éytsaq, sherqiy türkistanda her bir kishige toghra kélidighan térilghu yer kölimi 2.95 Mo bolup, pütün xitayning otturiche sewiyisidinmu ikki hesse köp. Térilghu yer kölimini élip éytsaq, sherqiy türkistanda her bir kishige toghra kélidighan térilghu yer kölimi 2.95 Mo bolup, pütün xitayning otturiche sewiyisidinmu Ikki hesse Köp. Sherqiy türkistanda échishqa bolidighan boz yer kölimi, pütün xitay buyiche échishqa bolidighan boz yer kölimining 14 pirsentige yéqinraqini teshkil qilidu. Sherqiy türkistanda échishqa bolidighan Boz yer kölimi, pütün xitay buyiche échishqa bolidighan Boz yer kölimining 14 pirsentige yéqinraqini teshkil qilidu.
Zémin jehettimu bu tupraq pütün xitayning altidin biri, xitayning statistikisida körsitilishiche, bu rayondiki charwa - Mallarning sani 50 milyon tuyaqtin köprek. Zemin jehettimu bu tupraq pütün xitayning altidin biri, xitayning statistikisida körsitilishiche, bu rayondiki charwa - Mallarning sani 50 milyon tuyaqtin köprek. Qisqisi, bu rayon hazir xitayning éytqinidek rastinla zémini keng, bayliqi mol, emma xelqi namrat, térighili yéri, qilghili ishi yoq, charwa - Mal köp, emma gösh alidighan puli yoq, köpinche déhqan hökümetning atalmish " töwen kapalet puli" gha muhtaj. Qisqisi, bu Rayon hazir xitayning éytqinidek rastinla zémini keng, bayliqi mol, emma xelqi namrat, térighili yeri, qilghili ishi yoq, charwa - Köp time, emma gösh alidighan Puli yoq, köpinche déhqan hökümetning atalmish "töwen kapalet Puli" GHA muhtaj.
Chetelliklerning uyghurlarni "altun tawaqliq tilemchiler" dep atishining sewebimu shuningdin ibaret. Chetelliklerning uyghurlarni "Altun tawaqliq tilemchiler" dep atishining sewebimu shuningdin ibaret.
Hakimiyet bolsa bu muhtaj déhqanlarning aldigha birla yolni qaldurghan, yurt - Makanini tashlap küde - Körpisini kötürüp bashqa yurtlargha we ichki ölkilerge yitimchiliqqa bérishi yaki qan yash ichide bichare qizlirini mejburiy xitaygha ishlemchilikke yolgha sélishi lazim. Bolsa Hakimiyet bu muhtaj déhqanlarning aldigha Birla yolni qaldurghan, Yurt - Makanini tashlap küde - Körpisini kötürüp bashqa yurtlargha cu ichki ölkilerge yitimchiliqqa bérishi yaki qan Yash ichide bichare qizlirini mejburiy xitaygha ishlemchilikke yolgha sélishi lazim.
Mana bu, tebiiy bayliqlar nuqtisidin dunyadiki eng bay döletler qataridin orun élishqa tigishlik bolghan sherqiy türkistanning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügünki échinishliq weziyiti! Mana bu, tebiiy bayliqlar nuqtisidin dunyadiki closely bay döletler qataridin orun élishqa tigishlik bolghan sherqiy türkistanning igiliri hésablanghan uyghurlarning bügünki échinishliq weziyiti!
Menbe:http://74.125.43.100/translate_c?hl=de&sl=de&tl=en&u=http://www.rfa.org/uyghur/obzor/obzor-parhat-01232009111931.html/story_main%3Fencoding%3Dlatin&usg=ALkJrhjfciWzyfENFl53p3Zdpa4o2-u-4w
Friday, January 23, 2009
Obama Guantanamoni Taqash Toghrisidiki Buyruqnamigha Imza Qoydi
Muxbirimiz Erkin
2009-01-22
Muxbirimiz Erkin
2009-01-22
Bush hökümiti hakimiyet sorighan yillarda uchrighan eng shiddetlik tenqidlerning biri guantanamo arilida tutqunlar lagéri qurup, lagérgha solanghan tutqunlargha adaletsiz muamile qilish bolghan idi.
AFP Photo
Amérikining 44 - Nöwetlik prézidéntliqini tapshuruwalghan barak obama, wezipige olturghan 3 - Küni yeni peyshenbe küni, aqsarayda guantanamo lagérini taqash toghrisidiki prézidéntning memuri buyruqigha imza qoydi.
Guantanamoni tenqid qilghuchilar buning amérika qimmet qarshigha xilap bolupla qalmay, munasiwetlik xelqara ehdinamilargha xilap ikenlikini ilgiri sürgen. Prézidént obama ilgiri lagérni taqaydighanliqini bildürgen idi. Bügün guantanamoni taqash buyruqigha resmiy imza qoyghan.
Aldinqi küni qesem bérip amérikining 44 - Nöwetlik prézidéntliqini tapshuruwalghan barak obama, wezipige olturghan künning etisi térror gumandarlirini sotlaydighan guantanamo herbiy sotini tutqunlarni sotlashni toxtitip turushqa buyrighan bolup, sot kolligiyisi sot ishlirining 120 kün toxtitilghanliqini élan qilghan idi. U wezipige olturghan 3 - Küni yeni peyshenbe küni, aqsarayda guantanamo lagirini taqash toghrisidiki prézidéntning memuri buyruqigha imza qoyup, tutqunlar lagirini bir yil ichide taqashni buyridi.
Buyruqname guantanamo türmisidiki sotlinidighan tutqunlarni bashqa türmilerge yötkesh, aqlanghan tutqunlarni qoyup bérish, sotlinidighan tutqunlarning délosini qayta körüp chiqip, ularning ichidiki jinayet sadir qilghan, dep qaralghanlarni qandaq jazalash qatarliqlarni öz ichige alidiken. Obama guantanamo türmisining " hazirdin bashlap bir yildin éship ketmigen waqit ichide taqilidighanliqi" ni bildürdi.
Obama imza qoyush murasimidiki bayanida amérikining térrorluqqa qarshi küreshni dawamlashturidighanliqini, lékin shuning bilen birge amérika qimmet qarishini qoghdaydighanliqini eskertip, "bizning dunyagha béridighan signalimiz shu, amérika zorawanliq we térrorluqni jazalash niyitidin qaytmaydu shundaqla biz buni inchikilik bilen, ünümlik we bizning qimmet qarishimiz hem ghayimizdin chetnimigen asasta élip barimiz" dep körsetti.
Uzun yillardin béri guantanamo tutqunlirining adwokatliqini qiliwatqan amérika asasiy qanuni hoquq merkizidiki munasiwetlik zatlar obama hökümitining guantanamoni taqash toghrisidiki buyruqini adalet yolida bésilghan zor qedem, dep qaraydighanliqini, lékin bir yilning bek uzun bolup ketkenlikini bildürmekte.
Asasiy qanun hoquq merkizi mutexessisi emiy mikléyn xanim mundaq deydu": bu burunla taqilishqa tégishlik jay bolsimu, lékin bu bizni yenila nahayiti xushallandurdi.Guantanamo hergiz échilmasliqi, mewjüt bolmasliqi kérek idi. Prézidént obamaning wezipige olturup tunji qilghan ishining guantanamoni taqash wedisini emelde körsetkenliki qaltis we nahayiti muhim bir qedem boldi. Shundaqtimu bir yil bek uzun, chünki bu yerdiki kishilerning asasen hemmisi dégidek7 yildin béri soal - Soraqsiz tutup turulghan shundaqla tashlinip qalghan idi. Biz guantanamoning bir yilni kütmey tézraq taqilishini, bolupmu prézidént obama we xelqara jemiyetning bu jehettiki wedisini tézrek emeliyleshtürüshini kütimiz."
Guantanamo herbiy türmisini taqashta türmidiki 17 neper uyghurni ularning hayati tehditke uchrimaydighan bir döletke orunlashturush kérek. Yawropa ittipaqidiki portugaliye, fransiye, engiliyiler shundaqla ottura yawropadiki shwétsariye uyghur tutqunlarni qobul qilishni oylishidighanliqini bildürgen bolsimu, lékin ular amérikining bolmidi dégende bir qisim tutqunlarni qobul qilishi kéreklikini, chünki bu mesile amérika özi peyda qilghan mesile ikenlikini ilgiri sürmekte. Gérmaniyige oxshash yene bezi döletler bu mesilige hazirgha qeder ipade bildürmey keldi. Lékin ipade bildürgen döletler ichide awstraliyige oxshash uyghurlarni qobul qilalmaydighanliqini bildürgen eller bar.
Awstraliyining kewin rod hökümiti amérika hökümitining telipi we awstraliyidiki uyghur jemiyetlirining tirishchanliqigha qarimay, uyghurlargha panah jay bérishni ret qilghan idi. Yéqinda awstraliye hökümitidiki emeldarlar bush hökümitining 2008 - Yili ikki qétim iltimasta bolghanliqini, lékin kewin rod hökümitining 2008 - Yili 12 - Ayda bush hökümitige uyghurlarni qobul qilalmaydighanliqini resmiy uqturghanliqini bildürgen idi.
Amérika asasiy qanun hoquq merkizidiki amiy mikléyn xanim, obama hökümiti amérika fédiral rayonluq siot mehkimisi 2008 - Yili 10 - Ayda chiqarghan guantanamodiki uyghurlarni amérikigha qoyuwétish toghrisidiki sot qararini ijra qilip, uyghurlarni amérikigha orunlashturushi kérek, dep qaraydighanliqini bildürdi. U," bu yerde amérika sot mehkimisining 17 neper uyghurni amérikigha qoyuwétishke buyrighan sot qarari bar. Bush hökümiti dewride ular sot qararigha aktip qarshi chiqqan shundaqla yuqiri sotqa erz sunghan idi. Biz obama hökümitining erz qilmasliqini, töwen sotning qararini küchke ige dep qarap, uyghurlarni amérikigha qoyuwétishke yol qoyushini ümid qilimiz," dep körsetti.
Amérika guantanamodiki uyghurlarni xitaygha qayturmaydighanliqini bildürgen bolsimu, lékin xitay uyghurlarni qayturup kétish tirishchanliqidin waz kechmey, uyghurlarni qobul qilish éhtimali bar döletlerge bésim ishletmekte. Prézidént obama guantanamoni taqash buyruqigha imza qoyghan shu küni xitay tashqi ishlar ministirliqi amérikining guantanamodiki uyghurlarni xitaygha qayturup bérishini yene bir qétim telep qildi.
Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi jyang yüy peyshenbe künlik axbarat élan qilish yighinida, amérika " qanun buyiche bir terep qilinishi kérek bolghan bu mehbuslarni mumkin bar téz arida junggogha ötküzüp bérishi kérek. Junggo her qandaq bir döletning bu mehbuslarni qobul qilishigha qarshi turidu," dep tekitligen. Lékin asasiy qanun hoquq merkizidiki emiy mikléyn xanim, obama hökümitining uyghur tutqunlarni xitaygha ötküzüp bérish mumkinchiliki yoqluqini bildürdi.
Emiy mikléyn xanim mundaq deydu ": xelqara qanunlar kishilerni ten jazasigha uchrash yaki ölüm jazasigha höküm qilinish xewpi bar döletlerge ötküzüp bérishni chekleydu. Eger uyghurlar qayturup bérilse ularning jazalinishqa yaki ten jazasigha uchraydighanliqi sheksiz. Shunga ular amérikining ichki qanuni we xelqara qanunlargha asasen qayturulmaydu. Ularni erkin yashiyalaydighan 3 - Bir döletke orunlashturush lazim. Biz obama hökümitining sot qararini asas qilip, ularni amérikigha qoyup bérish we erkin yashishigha yol qoyushini ümid qilimiz we shuninggha chaqirimiz. Lékin shuni diyishke boliduki, obama hökümiti hergiz ularni xitaygha qayturmaydu."
Prézidént obama buyruqnamiside guantanamo türmisini taqashni buyrupla qalmay amérika merkizi axbarat idarisining térror gumdandarlirini solaydighan chetellerdiki mexpiy türmilirini taqash, ten jazasgha yatidighan soraq usullirini cheklesh, herbiy sot kolligiyiside sotlanghan térror gumandarlirining dilosini qayta közdin kechürüshni buyrighan.
Bush hökümiti ilgiri térror gumandarlirigha qaritilghan bezi soraq usullirining ten jazasi ikenlikini ret qilghan idi. Lékin obama hökümitining edliye ministiri erik xardér yéqinda amérika kéngesh palatasining qanun komitétida ispatliqtin ötkende bush hökümiti ten jazasi emes, dep qarighan bezi usullarning ten jazasigha kiridighanliqini bildürgen idi.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/obama-guantanamo-01232009070531.html/story_main?encoding=latin
Thursday, January 22, 2009
Sherqitürkistandiki 5-Fewral Weqesining 12 Yilliq Xatire Küni Munasiwiti Bilen
Rabiye Qadir Xanim
Sherqitürkistandiki 5-Fewral Ghulja Weqesi’ning 12 yilliq xatire kuni yetip kelish aldida turuptu. 5-Fewral Ghulja Weqesi'ning 12 yilliq xatire küni yetip kelish aldida turuptu. Bu munasiwet bilen men aldi bilen ene eshu weqening hayat we merhum yetekchiliri we ishtirakchirigha ,ularning aile tawabatlirigha hormitimni bildurup ötimen. Bu munasiwet stable men aldi bilen ene eshu weqening hayat merhum yetekchiliri we ishtirakchirigha, ularning aile tawabatlirigha hörmitimni bildürüp ötimen.
5-Féwral Ghulja weqesi aldi bilen Uyghurlarning teshkillinish iqtidarini namayen qildi; Bir milletning teshkillinish iqtidari dimek, shu milletning dölet qurush yoshurun küchi dimektur, düshmenge taqabil turush küchi démektur, milliy mewjudiyitini dawamlashturush iqtidari demektur. 5-Féwral Ghulja weqesi aldi bilen Uyghurlarning teshkillinish iqtidarini namayen qildi; Bir milletning teshkillinish iqtidari démek, shu milletning dölet qurush yoshurun Küchi démektur, düshmenge taqabil turush küchi demektur, Milliy mewjudiyitini dawamlashturush iqtidari démektur.
Del mushundaq bolghini üchün, shu yillarda Xitay hökümiti Ghulja yashlirining meshrep oynishidin xatirjem bolalmidi we cheklidi; Putbol oynishighimu taqet qilalmidi ve putbol meydanigha su qoyup berip, Uyghur yashlirining bir jaygha toplinishigha chidimaslarche buzghunchiliq qildi……. Del mushundaq bolghini üchün, shu yillarda Xitay hökümiti Ghulja yashlirining meshrep oynishidin xatirjem bolalmidi we cheklidi; Putbol oynishighimu taqet qilalmidi ve putbol meydanigha su qoyup bérip, Uyghur yashlirining bir jaygha toplinishigha chidimaslarche buzghunchiliq qildi ... ....
5-Fiwral weqesi Xitay hökümitige , Uyghurlarni maariptin uzaqlashturupmu, dinini cheklepmu, namrat qaldurupmu, teshkillinish iqtidarini yoqitalmighanliqini hés qildurdi; Bu milletni qiripmu-chepipmu, tutupmu-solapmu qarshiliq körsitish jasaritini sunduralmighini ten aldurdi. 5-Féwral weqesi Xitay hökümitige, Uyghurlarni maariptin uzaqlashturupmu, dinini cheklepmu, namrat qaldurupmu, teshkillinish iqtidarini yoqitalmighanliqini hés qildurdi; Bu milletni qiripmu-chépipmu, tutupmu-solapmu qarshiliq körsitish jasaritini sunduralmighini ten aldurdi. Bu hés Xitay üchün bir meghlubiyet tuyghusi idi; Shunga Xitay Ghulja weqesini qanliq basturdi we intiqam xarektérlik jazalash élip bardi. Bu hés Xitay üchün bir meghlubiyet tuyghusi idi; Shunga Xitay Ghulja weqesini qanliq basturdi we intiqam xarektérlik jazalash élip Bardi.
5-Féwral weqesi, millitimizge imanning-muqeddes dinimiz Islamning- qudritini yene bir qetim chongqur tonutti. Chünki weqening yétekchiliri bolghan Abduxelil Abdumijit qatarliq yashlar teqwadar yashlar idi; Ular diniy terbiye arqiliq Uyghur yashlirini türküm-türkümlep xiroindin-halaket girdabidin- tossup qalghan idi; Ular terbiyilgen yashlar Xitay qoralliq qisimlirigha qarshi kökrek kérip chiqqan idi. Chünki weqening yétekchiliri bolghan Abduxelil Abdumijit qatarliq yashlar teqwadar yashlar idi; Ular diniy Terbiyisi arqiliq Uyghur yashlirini türküm-türkümlep xiroindin-halaket girdabidin-tossup qalghan idi; Ular terbiyilgen yashlar Xitay qoralliq qisimlirigha qarshi "Bir Allah!" Shuari stable kökrek kérip chiqqan idi.
5-Fiwral Ghulja weqesi Uyghurlarning milliy mewjudiyitini yérim esirlik bir tarixtin kéyin dunyagha keng kölemde namayen qildi. 5-Féwral Ghulja weqesi Uyghurlarning Milliy mewjudiyitini yérim esirlik bir tarixtin keyin dunyagha keng kölemde namayen qildi. Muhajirettiki Uyghur milliy herkiti Ghulja weqesidin keyin téximu rawajlinish pursitige érishti; Uyghur muhajirlirigha Gherip dunyasida siyasiy panahliq yoli échip, birqanche Gherp döletliride Uyghur jamaitining yoqtin barliqqa kélishige sevep boldi.
Bügün xelqimiz söyüp anglawatqan, milliy herkitimizde ehmiyiti intayin zor bolghan Erkin Asiya Radiyosining Uyghur bölüminimu ene eshu 5-Féwral Ghulja weqesi peyda qilghan xelqara tesir bilen quruldi disek xata bolmas dep qaraymen. Bugun xelqimiz söyüp anglawatqan, Milliy herkitimizde ehmiyiti intayin zor bolghan Erkin Asiya Radiyosining Uyghur bölüminimu ene eshu 5-Féwral Ghulja Weqesi peyda qilghan xelqara tesir stable quruldi desek xata bolmas dep qaraymen.
Shunga men, 5-Fiwral Ghulja weqesi yetip kelish aldida barliq teshkilatlirimizni mezkur weqening 12 yilliqini xatirlesh paaliyetlirini uyushturushqa chaqirimen. Shunga men, 5-Fiwral Ghulja weqesi yetip kélish aldida barliq teshkilatlirimizni mezkur weqening 12 yilliqini xatirlesh paaliyetlirini uyushturushqa chaqirimen.
Rabiye Qadir Xanim
Sherqitürkistandiki 5-Fewral Ghulja Weqesi’ning 12 yilliq xatire kuni yetip kelish aldida turuptu. 5-Fewral Ghulja Weqesi'ning 12 yilliq xatire küni yetip kelish aldida turuptu. Bu munasiwet bilen men aldi bilen ene eshu weqening hayat we merhum yetekchiliri we ishtirakchirigha ,ularning aile tawabatlirigha hormitimni bildurup ötimen. Bu munasiwet stable men aldi bilen ene eshu weqening hayat merhum yetekchiliri we ishtirakchirigha, ularning aile tawabatlirigha hörmitimni bildürüp ötimen.
5-Féwral Ghulja weqesi aldi bilen Uyghurlarning teshkillinish iqtidarini namayen qildi; Bir milletning teshkillinish iqtidari dimek, shu milletning dölet qurush yoshurun küchi dimektur, düshmenge taqabil turush küchi démektur, milliy mewjudiyitini dawamlashturush iqtidari demektur. 5-Féwral Ghulja weqesi aldi bilen Uyghurlarning teshkillinish iqtidarini namayen qildi; Bir milletning teshkillinish iqtidari démek, shu milletning dölet qurush yoshurun Küchi démektur, düshmenge taqabil turush küchi demektur, Milliy mewjudiyitini dawamlashturush iqtidari démektur.
Del mushundaq bolghini üchün, shu yillarda Xitay hökümiti Ghulja yashlirining meshrep oynishidin xatirjem bolalmidi we cheklidi; Putbol oynishighimu taqet qilalmidi ve putbol meydanigha su qoyup berip, Uyghur yashlirining bir jaygha toplinishigha chidimaslarche buzghunchiliq qildi……. Del mushundaq bolghini üchün, shu yillarda Xitay hökümiti Ghulja yashlirining meshrep oynishidin xatirjem bolalmidi we cheklidi; Putbol oynishighimu taqet qilalmidi ve putbol meydanigha su qoyup bérip, Uyghur yashlirining bir jaygha toplinishigha chidimaslarche buzghunchiliq qildi ... ....
5-Fiwral weqesi Xitay hökümitige , Uyghurlarni maariptin uzaqlashturupmu, dinini cheklepmu, namrat qaldurupmu, teshkillinish iqtidarini yoqitalmighanliqini hés qildurdi; Bu milletni qiripmu-chepipmu, tutupmu-solapmu qarshiliq körsitish jasaritini sunduralmighini ten aldurdi. 5-Féwral weqesi Xitay hökümitige, Uyghurlarni maariptin uzaqlashturupmu, dinini cheklepmu, namrat qaldurupmu, teshkillinish iqtidarini yoqitalmighanliqini hés qildurdi; Bu milletni qiripmu-chépipmu, tutupmu-solapmu qarshiliq körsitish jasaritini sunduralmighini ten aldurdi. Bu hés Xitay üchün bir meghlubiyet tuyghusi idi; Shunga Xitay Ghulja weqesini qanliq basturdi we intiqam xarektérlik jazalash élip bardi. Bu hés Xitay üchün bir meghlubiyet tuyghusi idi; Shunga Xitay Ghulja weqesini qanliq basturdi we intiqam xarektérlik jazalash élip Bardi.
5-Féwral weqesi, millitimizge imanning-muqeddes dinimiz Islamning- qudritini yene bir qetim chongqur tonutti. Chünki weqening yétekchiliri bolghan Abduxelil Abdumijit qatarliq yashlar teqwadar yashlar idi; Ular diniy terbiye arqiliq Uyghur yashlirini türküm-türkümlep xiroindin-halaket girdabidin- tossup qalghan idi; Ular terbiyilgen yashlar Xitay qoralliq qisimlirigha qarshi kökrek kérip chiqqan idi. Chünki weqening yétekchiliri bolghan Abduxelil Abdumijit qatarliq yashlar teqwadar yashlar idi; Ular diniy Terbiyisi arqiliq Uyghur yashlirini türküm-türkümlep xiroindin-halaket girdabidin-tossup qalghan idi; Ular terbiyilgen yashlar Xitay qoralliq qisimlirigha qarshi "Bir Allah!" Shuari stable kökrek kérip chiqqan idi.
5-Fiwral Ghulja weqesi Uyghurlarning milliy mewjudiyitini yérim esirlik bir tarixtin kéyin dunyagha keng kölemde namayen qildi. 5-Féwral Ghulja weqesi Uyghurlarning Milliy mewjudiyitini yérim esirlik bir tarixtin keyin dunyagha keng kölemde namayen qildi. Muhajirettiki Uyghur milliy herkiti Ghulja weqesidin keyin téximu rawajlinish pursitige érishti; Uyghur muhajirlirigha Gherip dunyasida siyasiy panahliq yoli échip, birqanche Gherp döletliride Uyghur jamaitining yoqtin barliqqa kélishige sevep boldi.
Bügün xelqimiz söyüp anglawatqan, milliy herkitimizde ehmiyiti intayin zor bolghan Erkin Asiya Radiyosining Uyghur bölüminimu ene eshu 5-Féwral Ghulja weqesi peyda qilghan xelqara tesir bilen quruldi disek xata bolmas dep qaraymen. Bugun xelqimiz söyüp anglawatqan, Milliy herkitimizde ehmiyiti intayin zor bolghan Erkin Asiya Radiyosining Uyghur bölüminimu ene eshu 5-Féwral Ghulja Weqesi peyda qilghan xelqara tesir stable quruldi desek xata bolmas dep qaraymen.
Shunga men, 5-Fiwral Ghulja weqesi yetip kelish aldida barliq teshkilatlirimizni mezkur weqening 12 yilliqini xatirlesh paaliyetlirini uyushturushqa chaqirimen. Shunga men, 5-Fiwral Ghulja weqesi yetip kélish aldida barliq teshkilatlirimizni mezkur weqening 12 yilliqini xatirlesh paaliyetlirini uyushturushqa chaqirimen.
Tuesday, January 20, 2009
Uyghur Xelqining Mötiwer Diniy Alimi Hamuthan Mehsumhajim Wapat Boldi
Muxbirimiz Arslan
2009-01-19
Muxbirimiz Arslan
2009-01-19
2009 - Küni 1 - Ayning 12 - Küni qaghiliqta yashap kéliwatqan mötiwer diniy alim hamutxan mexsumhajim wapat boldi. Hamutxan mexsumhajim qaghiliqta alemdin ötken meshhur diniy alim ablikimxan mexsumhajimning inisi bolup merhum akisigha oxshashla bilimlik, qabiliyetlik alim shexs iken.
RFA Photo / Arslan
Qaghiliqta yashap kéliwatqan mötiwer diniy alim hamutxan mexsumhajim, 2009 - Yili 1 - Ayning 12 - Küni wapat boldi. Süret, merhumning yéqinqi waqitlarda chüshken süriti.
Igilishimizche , hamutxan mexsum hajim uyghur diyarining guma nahiyiside meripetperwer ailide dunyagha kelgen. U dadisidin kichik qélip akisi ablikim mexsumhajimning terbiyiside chong bolghan hemde akisida we eyni zamandiki guma nahiyisining mötiwer alimlirida ilim tehsil qilghan. Merhum hamutxan mexsumhajim 1993 - Yili 6 - Ayda seudi erebistanigha bérip hej qilghandin kéyin ottura asiya we türkiye döletlirini ziyaret qilip yurtigha qaytip ketken.
Hamutxan mexsum hajimni bilidighan shexslerning texmin qilishiche , merhum bu yil 75 yash etrapida iken.
Biz bu heqte toluq melumatqa érishish üchün sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash katipi bolup xizmet qiliwatqan , merhumning oqughuchisi doktor alimjan bilen söhbet élip barduq.
Doktor alimjan merhumning hayat kechürmishliri heqqide toxtilip mundaq dédi, " hamutxan mexsum hajim 1980 - Yillarda qaghiliqta akisi ablikim mexsum hajim achqan diniy mektepte ders ögitip alahide töhpe qoshqan. U oqughuchiliri arisida, edib, natiq, este tutush qabiliyiti yuqiri, shéir oqushqa hérismen , her qandaq bir shéirni birla qétim oqup éside saqlashtin ibaret alahidilikliri bilen tonulghan ."
Doktor alimjanning bildürüshiche yene , hamutxan mexsum hajim hayati buyiche diniy ders ögitish, wez - Nesihet qilish bilen meshghul bolghan, merhumning alahidilikliridin biri, merhum hayatining axirighiche siyasi kéngeshke eza bolushni ret qilip diniy iradiside ching turup kelgen.
Istanbulda yashawatqan exmet ependining déyishiche, hamutxan mexsum hajim eyni zamanda atalmish "medeniyet zor inqilabi " da akisi türmige qamalghandin kéyin qattiq qiyin qistaqqa élinghan, tayaq zerbisidin bir quliqi anglimas bolup qalghan.
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki tepsiliy melumatimizni anglaysiler.
Tibetler Xitayning 'Azadliq' Dégen Atalghusini Qobul Qilmaydu
Muxbirimiz Weli
2009-01-19
Birleshme agéntliqining bügün béyjingdin bayan qilishiche, xitay kommunist partiyisi bügün tibet aptonom rayonidiki qanun tiklesh organlirigha, buningdin 50 yil burun himalaya rayonida yüz bergen musteqilliq qozghilingini xitay hökümiti basturghan künni 'milyonlighan qullarning azadliq küni' dep bayramlash toghrisida qarar maqullatti.
Xewerde bayan qilinishiche, 1959 - Yili 3 - Ayning 28 - Küni tibetlerning meniwiy dahisi dalay lama tibettin hindistangha muhajiretke atlanghan bir kün - - - Siyasiy jehette nahayiti sezgür kün idi. Béyjing hökümiti bu kündin bashlap tibetlerning hökümitini aghdurup, tibetni xitayning aptonom rayoni qilip qurushqa bashlighan kün idi. Kommunist xitay hökümiti mushu kündin bashlap tibetni ezeldin xitayning zémini dep jakarlap kelmekte.
'Azad qilghanliq' mu yaki 'qulgha aylandurulghanliq'mu dégen pikir ixtilapi
Uchur wastilirining bügünki melumatlirigha qarighanda, kommunist xitay hökümiti bilen tibetler otturisidiki pikir ixtilapi aldi bilen 'azadliq' dégen atalghugha merkezleshti. Kommunist xitayning zuwani 'shinxua agéntliqi' bügün, 1959 - Yil 3 - Ayning 28 - Künini tibettiki yuqiri qatlam hökümran guruh topilang kötürgen kün, dölet kabinéti topilangni téz basturup, tibet hökümitini tarqitiwétip we hakimiyet bilen din birleshtürülgen féodal qulluq tüzümini aghdurup, milyonlighan qullarni azad qilghan kün, dep jakarlidi.
Emma muhajirettiki tébet hökümiti xitayning tibetlerni 'azad qilduq' déginini ret qildi. Amérika awazining bayan qilishiche, muhajirettiki tébet hökümitining teywende turushluq wekili dawasérin bügün "hazirqi weziyette, tibetning musteqilliq qozghilingi künini xitay hökümitining 'tibetni azad qilghan kün' dep teshwiq qilishqa kirishkenliki, xitay hökümitining hazir jiddiylishiwatqanliqining netijisi. Emeliyette bu kün " tibetler xitayning qullirigha aylandurulghan kün" dep jakarlidi.
Dalay lama bügün yene xitaydin heqiqiy aptonomiye telep qildi
Roytrs agéntliqining bayan qilishiche, bashtin - Axiri xitayning asasiy qanunining aptonomiye heqqidiki belgilimiliri we xitay hökümitining aptonomiye heqqide tibetke bergen wediliri buyiche heqqi aptonomiye bolushni arzu qilip kéliwatqan, xitay hökümiti milly bölgünchi dep eyiblep kéliwatqan dalay lama bügün hindistanda turup yene, xitayning aptonomiyisi bolushni xalaydighanliqini, emma xitay hökümitidin özining asasiy qanunidiki aptonomiye heqqide tibetke bergen wedilirige emel qilishni telep qilidighanliqini jakarlidi.
Xitayning tibet siyasitidiki bir chong özgirish
B b s ning bayan qilishiche, gérmaniyidiki bonn uniwérsitétining sherqiy asiya tetqiqat inistitotining tetqiqatchisi gaw shöwu ependi mulahize yürgüzüp ' tibetlerning musteqilliq qozghilingi küni bolghan 28 - Mart künini, xitay hökümiti 'qullarning azadliq bayrimi' dep békitkenliki, xitay hökümitining tibettiki jiddiy mesililerge qaratqan siyasitidiki chong özgirish' dédi.
Bu mutexessisining qarishiche, béyjing hökümiti bundaq qarar chiqirishtin burun, tibette muqimliqni saqlash üchün, birinchidin tibettiki diniy erbablarni qattiq kontrol qilish, ikkinchidin tibetni échishni kücheytishtin ibaret ikki qolluq siyaset qollinip kelgen idi. Emeliyette bu siyaset yaxshi ünüm bermigen idi. Emdi 'qullarning azadliq bayrimi' dégen teshwiqat arqiliq, dunyagha xitay tibetlerni ezmigen dep chüshendürmekchi boluwatidu. Xitay hökümiti hazir dunyagha kim chirayliq hékayilarni sözlep berse, shuning gépi aqidu, dep qarawatsa kérek.
Wang lishyung: bu xitayning nomussizliqi
Xitaydiki musteqil yazghuchi wang lishyung ependining bügün b b s ning ziyaritini qobul qilghanda bayan qilishiche, tibetlerning eng choqunidighan diniy, milliy dahisi dalay lama özining yurtigha baralmay, öyige qaytalmay, bashqa döletlerde turuwatqili uzun yillar bolup qaldi.
Dalay lama peqet tibet medeniyitini, tibetlerning diniy étiqadini qoghdash üchünla, xitay hökümiti teripidin shu qeder qattiq haqaretlinishige qarimay, özlirini basturuwatqan xitaygha yenila tinch hem siliq muamile qilip, tibet mesiliside izchil yol qoyup kéliwatidu. Dalay lama xitay hökümitidin musteqilliq emes, peqet heqiqiy aptonomiye telep qilip kéliwatidu.
Wang lishyung ependining bayan qilishiche yene, dalay lamaning wekili béyjing hökümitining wekili bilen nurghun qétim söhbet ötküzdi, emma söhbetning héchqandaq ünümi körülmidi. Belki kommunist partiyisining birliksep ministiri du chinglin sekkizinchi qétimliq söhbettin kéyin, xitayning asasiy qanunida belgilengen aptonomiyini telep qiliwatqan dalay lamagha 'tibetning her qandaq shekildiki musteqilliqigha, hetta yérim musteqil bolushighimu yol qoyulmaydu' dep jawab qayturdi. Bu xitayning nomussizliqi.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/tibet-xitay-azadliq-01202009024847.html/story_main?encoding=latin
Muxbirimiz Weli
2009-01-19
Birleshme agéntliqining bügün béyjingdin bayan qilishiche, xitay kommunist partiyisi bügün tibet aptonom rayonidiki qanun tiklesh organlirigha, buningdin 50 yil burun himalaya rayonida yüz bergen musteqilliq qozghilingini xitay hökümiti basturghan künni 'milyonlighan qullarning azadliq küni' dep bayramlash toghrisida qarar maqullatti.
Xewerde bayan qilinishiche, 1959 - Yili 3 - Ayning 28 - Küni tibetlerning meniwiy dahisi dalay lama tibettin hindistangha muhajiretke atlanghan bir kün - - - Siyasiy jehette nahayiti sezgür kün idi. Béyjing hökümiti bu kündin bashlap tibetlerning hökümitini aghdurup, tibetni xitayning aptonom rayoni qilip qurushqa bashlighan kün idi. Kommunist xitay hökümiti mushu kündin bashlap tibetni ezeldin xitayning zémini dep jakarlap kelmekte.
'Azad qilghanliq' mu yaki 'qulgha aylandurulghanliq'mu dégen pikir ixtilapi
Uchur wastilirining bügünki melumatlirigha qarighanda, kommunist xitay hökümiti bilen tibetler otturisidiki pikir ixtilapi aldi bilen 'azadliq' dégen atalghugha merkezleshti. Kommunist xitayning zuwani 'shinxua agéntliqi' bügün, 1959 - Yil 3 - Ayning 28 - Künini tibettiki yuqiri qatlam hökümran guruh topilang kötürgen kün, dölet kabinéti topilangni téz basturup, tibet hökümitini tarqitiwétip we hakimiyet bilen din birleshtürülgen féodal qulluq tüzümini aghdurup, milyonlighan qullarni azad qilghan kün, dep jakarlidi.
Emma muhajirettiki tébet hökümiti xitayning tibetlerni 'azad qilduq' déginini ret qildi. Amérika awazining bayan qilishiche, muhajirettiki tébet hökümitining teywende turushluq wekili dawasérin bügün "hazirqi weziyette, tibetning musteqilliq qozghilingi künini xitay hökümitining 'tibetni azad qilghan kün' dep teshwiq qilishqa kirishkenliki, xitay hökümitining hazir jiddiylishiwatqanliqining netijisi. Emeliyette bu kün " tibetler xitayning qullirigha aylandurulghan kün" dep jakarlidi.
Dalay lama bügün yene xitaydin heqiqiy aptonomiye telep qildi
Roytrs agéntliqining bayan qilishiche, bashtin - Axiri xitayning asasiy qanunining aptonomiye heqqidiki belgilimiliri we xitay hökümitining aptonomiye heqqide tibetke bergen wediliri buyiche heqqi aptonomiye bolushni arzu qilip kéliwatqan, xitay hökümiti milly bölgünchi dep eyiblep kéliwatqan dalay lama bügün hindistanda turup yene, xitayning aptonomiyisi bolushni xalaydighanliqini, emma xitay hökümitidin özining asasiy qanunidiki aptonomiye heqqide tibetke bergen wedilirige emel qilishni telep qilidighanliqini jakarlidi.
Xitayning tibet siyasitidiki bir chong özgirish
B b s ning bayan qilishiche, gérmaniyidiki bonn uniwérsitétining sherqiy asiya tetqiqat inistitotining tetqiqatchisi gaw shöwu ependi mulahize yürgüzüp ' tibetlerning musteqilliq qozghilingi küni bolghan 28 - Mart künini, xitay hökümiti 'qullarning azadliq bayrimi' dep békitkenliki, xitay hökümitining tibettiki jiddiy mesililerge qaratqan siyasitidiki chong özgirish' dédi.
Bu mutexessisining qarishiche, béyjing hökümiti bundaq qarar chiqirishtin burun, tibette muqimliqni saqlash üchün, birinchidin tibettiki diniy erbablarni qattiq kontrol qilish, ikkinchidin tibetni échishni kücheytishtin ibaret ikki qolluq siyaset qollinip kelgen idi. Emeliyette bu siyaset yaxshi ünüm bermigen idi. Emdi 'qullarning azadliq bayrimi' dégen teshwiqat arqiliq, dunyagha xitay tibetlerni ezmigen dep chüshendürmekchi boluwatidu. Xitay hökümiti hazir dunyagha kim chirayliq hékayilarni sözlep berse, shuning gépi aqidu, dep qarawatsa kérek.
Wang lishyung: bu xitayning nomussizliqi
Xitaydiki musteqil yazghuchi wang lishyung ependining bügün b b s ning ziyaritini qobul qilghanda bayan qilishiche, tibetlerning eng choqunidighan diniy, milliy dahisi dalay lama özining yurtigha baralmay, öyige qaytalmay, bashqa döletlerde turuwatqili uzun yillar bolup qaldi.
Dalay lama peqet tibet medeniyitini, tibetlerning diniy étiqadini qoghdash üchünla, xitay hökümiti teripidin shu qeder qattiq haqaretlinishige qarimay, özlirini basturuwatqan xitaygha yenila tinch hem siliq muamile qilip, tibet mesiliside izchil yol qoyup kéliwatidu. Dalay lama xitay hökümitidin musteqilliq emes, peqet heqiqiy aptonomiye telep qilip kéliwatidu.
Wang lishyung ependining bayan qilishiche yene, dalay lamaning wekili béyjing hökümitining wekili bilen nurghun qétim söhbet ötküzdi, emma söhbetning héchqandaq ünümi körülmidi. Belki kommunist partiyisining birliksep ministiri du chinglin sekkizinchi qétimliq söhbettin kéyin, xitayning asasiy qanunida belgilengen aptonomiyini telep qiliwatqan dalay lamagha 'tibetning her qandaq shekildiki musteqilliqigha, hetta yérim musteqil bolushighimu yol qoyulmaydu' dep jawab qayturdi. Bu xitayning nomussizliqi.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/tibet-xitay-azadliq-01202009024847.html/story_main?encoding=latin
Wen Yenxey, Hökümetning Béyjingdiki Uyghurlarni Parakende Qilishni Toxtitip, Ulargha Yardem Qolini Sozushni Telep Qildi
Muxbirimiz Erkin
2009-01-19
Béyjing shehiridiki "eyjishing" tetqiqat orni eydiz késilidin mudapie körüsh xizmiti bilen shughullinidighan ammiwi teshkilatlarning biridur.
Yéqinda mezkur tetqiqat ornining bashliqi wen yenxey ependi béyjing sheher bashliqi, béyjing sheherlik j x idarisi, sehiye idarisi we sheherlik eydiz késelliklirining aldini élish komitéti, jinsiy késellikler - Eydiz késellikler jemiyiti, sehiye ministirliki qatarliq organlargha xet yézip, béyjing shehiride yashaydighan uyghur musapirlar we bu musapirlar arisidiki eydiz bimarlirining kishilik hoquqi éghir depsende qilishqa uchrawatqanliqini, béyjing shehirining uyghurlarni yeklesh siyasitige tüzitish kirgüzüshini telep qilghan.
"Eyjishing" tetqiqat ornining bashliqi wen yenxey ependi béyjing sheher bashliqi we béyjingdiki munasiwetlik organlargha yazghan "uyghurlarning béyjingda turushi, ijtimaiy qurulushi we sehiye saqliqni saqlash mesililiri toghrisida" dégen mawzudiki iltimasida béyjing sheherlik j x idarisining uyghur musapirlirini chetke qéqish siyasiti yolgha qoyiwatqanliqini, uyghur musapirlar we uyghur eydiz bimarlirining kishilik hoquqi éghir depsende qilishqa uchrawatqanliqini tenqidligen bolup, dairilerge béyjingdiki uyghur musapirlirining ehwalini yaxshilash toghrisida 7 türlük teklip bergen.
Bu teklipkler töwendiki mezmunlarni öz ichige alidu.
Uyghurlargha qaritilghan gheyriy dostane heriketlerni toxtitish, uyghur xelqining béyjing shehiride xatirjem tirikchilik qilishigha yardem bérish. Siyaset tüzüp we meblegh ajiritip, uyghur mehellilirining maaripini rawajlandurush, ish orni pursiti yaritish, sehiye - Dawalash mulazimitini yolgha qoyush, eydiz bimarlirini dawalash, zeher tashlitish mulazimi élip bérish, uyghur ballilirini mektepke élish, uyghur mehelliliride ijtimaiy teshkilatlarning tereqqiyatini qollash qatarliqlar.
"Eyjishing" tetqiqat ornidiki wen yenxey ependining béyjing sheherlik hökümet dairilirige yuqiriqi xetni yézishida töwendiki bir weqening tesiri zor bolghan. U, 1 - Ayning 11 - Küni béyjing dashingdiki uyghurlar olturaqlashqan mehellige eydiz wirusi yuqturuwalghan uyghurlarni yoqlap bérip, eydiz késili éghirliship qalghan bir ayalni yoluqturghan, bimarni etisi doxturxanigha apirishni oylashqan bolsimu, lékin bimar buninggha ülgürmey qaza qilghan. Bu, " bir hepte ichide anglighan yene bir uyghur ayalning eydiz késili bilen ölüp ketkenlik xewiri" bolup, bu weqe uni "tolimu ökündürgen."
Wen yenxey ": biz bir hepte ichide 2 uyghur ayalning eydiz késilidin ölgenlik ehwalini angliduq. Ularning ichidiki bireylenni uning aldida öz közüm bilen körgentim. Esli biz bu ayalni heptining biri doxturxanigha aparmaqchi bolghan. Lékin u shu küni yeni yekshenbe küni wapat boptu. Men bu ehwallarni körüp nahayiti ökündüm. Chünki 38 yashlardiki bu ayalning ehwali yashinip halidin ketken bir qéri ayalning ehwalidin perqlenmeytti. U ilgiri zeher chekkenlik sewebidin qolgha élinghan, uning eydiz késili yuqturuwalghanliqi melum bolup, bir mezgil dawalanghan iken. U qoyup bérilgendin kéyin dawalinip baqmighan. Ularni özining késilini chüshenmeydu, késilini qeyerde dawalitishni bilmeydu, déyishke bolidu. Ular hökümetning eydiz késeller siyasitidin xewersiz yaki héchkim ulargha bu toghrisida sözlep bergen emes. Ularning ichidiki yene bir bimar bolsa doxturxanigha ishenmeytti," deydu.
Béyjing ichkiri ölkilerde tirikchilik qilidighan uyghurlarning muhim paaliyet merkezlirining biri bolup, wéygungsün béyjingda uyghurlar topliship olturaqlashqan jay idi. Lékin kéyinki 10 yilda xitay hökümiti wéygungsündiki uyghurlarni qoghliwetti. Buning bilen uyghurlar genjyaku, wénchüensi, gherbiy wogzal shundaqla hazirqi her qaysi kichik mehellilerge köchken idi. Wen yenxey ependi béyjingdiki uyghur eydiz bimarlirining konkrét sanini éniqlashning qiyinliqini, bezide buning nechche yüzge yétidighanliqini, lékin bu aqma nopusning köchüsh ehwaligha qarap özgirip turidighanliqini bildürdi. U mundaq deydu :" ularning sani nahayiti köp bolsa kérek. Nechche yüz bolushi mumkin. Hazirqi waqitning özide qanchilik ikenlikini taza bilip ketkili bolmaydu. Yalghuz béyjing emes, junggoning her qaysi chong sheherliride aqma nopus köpeygen chaghlarda eydiz bimarlirining sani nahayiti yuqiri pellige yétidu."
Wen yenxey ependi xétide, béyjing sheherlik saqchi organlirining méhmanxanilarni uyghurlargha yataq bermeslik, yerlik puqralarni uyghurlargha öy ijare bermeslik toghrisida agahlandurghanliqini tenqidligen bolup, " men qetiy yosunda béyjing sheherlik hökümet we j x idarisi uyghur mehelliliridiki bixeterlik mesililirini, ammiwi sehiye mesililirini we siyasi mesililerni bir terep qilghanda aldi bilen uyghur xelqining köchüsh, olturaqlishish hoquqigha hörmet qilishi, belki mesile saqlanghan seweblik ularni xalighanche qoghliwetmesliki, xalighanche tutup solimasliqi kérek, dep qaraymen," dégen.
J x organlirining uyghurlargha olturaqname béjirip bermeydighanliqini tekitligen wen yenxey ependi, ularning xalighanche tutqun qilidighanliqini yaki qoghliwétidighanliqini, uyghur balilarning mektepke élinmaydighanliqini, ularning eydiz bimarlirini heqsiz dawalash siyasitidin xewersiz qaldurulghanliqini eskertip, "uyghurlar paytextning siyasiy muqimliqi üchün tehdit dep qaralghan" liqini tenqidleydu. Wen yenxey ependi bolsa uyghur mehelliliridiki mesililerni hel qilishning toghra yoli ularning hoquqigha hörmet qilish dep qaraydighanliqini bildürdi.
U" bu mesililerni hel qilishtiki muhim nuqta uyghur xelqining hoquqigha hörmet qilishtur. Yeni ular junggo puqrasi bolidiken, ularning erkin köchüsh we erkin olturaqlishish hoquqi bolushi kérek. Yene bir jehette hökümet ularning tereqqiyatigha yardem qilishi lazim. Ularning ish tépishigha, dawalinishigha yardemde bolushi kérek. Hökümet ularning balilirini bashqa balilargha oxshash mektepke élishi lazim. Lékin hökümitimizning bu mesililerde pozitsiyisi ulargha yardem bérish terepdari emes. Qarighanda ularni chetke qéqish pozitsiyiside turghandek qilidu", deydu.
Wen yenxey ependi yene, xitay puqraliridiki uyghurlargha bir tereplimilik qarash ehwali yaki ularni chetke qéqish rohi halitige dair mesililerni analiz qilip, awam xelqtiki uyghurlargha bir tereplimilik qaraydighan ehwallar nahayiti murekkep, lékin hökümet bu türdiki ehwallarni kücheytidighan pozitsiyide bolmasliqi kérek, dep körsetti.
Wen yenxey " adettiki puqralarning uyghurlargha bolghan tonushidiki bir tereplimilik nahayiti murekkep. Mesilen, bezi kishiler chong sheherlerde kichik balilarni oghurluqqa salidighan ehwallar bar. Lékin jemiyettiki bezi jinayi hadisiler hergiz bir milletning tebiitidiki nerse emes. Belki bu jemiyet teripidin yeklinishning mehsuli. Bu ehwalda aqilane bir hökümet puqralardiki bir tereplimilik qarashni ulghaytmasliqi yaki bir tereplimilik qarashlargha egeshmey uni tügitishke yardemde bolushi lazim. Bu milletning yaki bu topning özini tereqqi qildurushigha yardem bérish hökümetning mejburiyiti" dep körsetti.
Wen yenxey ependi ikki millet arisidiki chüshenmesliklerning yene bir sewebi medeniyet jehettiki perqlerge taqilidighanliqini, hökümet esli oxshimighan medeniyetni chetke qaqmay, ular arisidiki chüshinishni ilgiri sürüshi kérek dep qaraydighanliqini bildürdi. Uning éytishigha qarighanda, béyjing sheher bashliqi we munasiwetlik organlar uning mektupini tapshurup alghan bolushi mumkin. Lékin dairiler hazirgha qeder uninggha jawab bermigen.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/beyjingdiki-uyghurlar-01202009024838.html/story_main?encoding=latin
Muxbirimiz Erkin
2009-01-19
Béyjing shehiridiki "eyjishing" tetqiqat orni eydiz késilidin mudapie körüsh xizmiti bilen shughullinidighan ammiwi teshkilatlarning biridur.
Yéqinda mezkur tetqiqat ornining bashliqi wen yenxey ependi béyjing sheher bashliqi, béyjing sheherlik j x idarisi, sehiye idarisi we sheherlik eydiz késelliklirining aldini élish komitéti, jinsiy késellikler - Eydiz késellikler jemiyiti, sehiye ministirliki qatarliq organlargha xet yézip, béyjing shehiride yashaydighan uyghur musapirlar we bu musapirlar arisidiki eydiz bimarlirining kishilik hoquqi éghir depsende qilishqa uchrawatqanliqini, béyjing shehirining uyghurlarni yeklesh siyasitige tüzitish kirgüzüshini telep qilghan.
"Eyjishing" tetqiqat ornining bashliqi wen yenxey ependi béyjing sheher bashliqi we béyjingdiki munasiwetlik organlargha yazghan "uyghurlarning béyjingda turushi, ijtimaiy qurulushi we sehiye saqliqni saqlash mesililiri toghrisida" dégen mawzudiki iltimasida béyjing sheherlik j x idarisining uyghur musapirlirini chetke qéqish siyasiti yolgha qoyiwatqanliqini, uyghur musapirlar we uyghur eydiz bimarlirining kishilik hoquqi éghir depsende qilishqa uchrawatqanliqini tenqidligen bolup, dairilerge béyjingdiki uyghur musapirlirining ehwalini yaxshilash toghrisida 7 türlük teklip bergen.
Bu teklipkler töwendiki mezmunlarni öz ichige alidu.
Uyghurlargha qaritilghan gheyriy dostane heriketlerni toxtitish, uyghur xelqining béyjing shehiride xatirjem tirikchilik qilishigha yardem bérish. Siyaset tüzüp we meblegh ajiritip, uyghur mehellilirining maaripini rawajlandurush, ish orni pursiti yaritish, sehiye - Dawalash mulazimitini yolgha qoyush, eydiz bimarlirini dawalash, zeher tashlitish mulazimi élip bérish, uyghur ballilirini mektepke élish, uyghur mehelliliride ijtimaiy teshkilatlarning tereqqiyatini qollash qatarliqlar.
"Eyjishing" tetqiqat ornidiki wen yenxey ependining béyjing sheherlik hökümet dairilirige yuqiriqi xetni yézishida töwendiki bir weqening tesiri zor bolghan. U, 1 - Ayning 11 - Küni béyjing dashingdiki uyghurlar olturaqlashqan mehellige eydiz wirusi yuqturuwalghan uyghurlarni yoqlap bérip, eydiz késili éghirliship qalghan bir ayalni yoluqturghan, bimarni etisi doxturxanigha apirishni oylashqan bolsimu, lékin bimar buninggha ülgürmey qaza qilghan. Bu, " bir hepte ichide anglighan yene bir uyghur ayalning eydiz késili bilen ölüp ketkenlik xewiri" bolup, bu weqe uni "tolimu ökündürgen."
Wen yenxey ": biz bir hepte ichide 2 uyghur ayalning eydiz késilidin ölgenlik ehwalini angliduq. Ularning ichidiki bireylenni uning aldida öz közüm bilen körgentim. Esli biz bu ayalni heptining biri doxturxanigha aparmaqchi bolghan. Lékin u shu küni yeni yekshenbe küni wapat boptu. Men bu ehwallarni körüp nahayiti ökündüm. Chünki 38 yashlardiki bu ayalning ehwali yashinip halidin ketken bir qéri ayalning ehwalidin perqlenmeytti. U ilgiri zeher chekkenlik sewebidin qolgha élinghan, uning eydiz késili yuqturuwalghanliqi melum bolup, bir mezgil dawalanghan iken. U qoyup bérilgendin kéyin dawalinip baqmighan. Ularni özining késilini chüshenmeydu, késilini qeyerde dawalitishni bilmeydu, déyishke bolidu. Ular hökümetning eydiz késeller siyasitidin xewersiz yaki héchkim ulargha bu toghrisida sözlep bergen emes. Ularning ichidiki yene bir bimar bolsa doxturxanigha ishenmeytti," deydu.
Béyjing ichkiri ölkilerde tirikchilik qilidighan uyghurlarning muhim paaliyet merkezlirining biri bolup, wéygungsün béyjingda uyghurlar topliship olturaqlashqan jay idi. Lékin kéyinki 10 yilda xitay hökümiti wéygungsündiki uyghurlarni qoghliwetti. Buning bilen uyghurlar genjyaku, wénchüensi, gherbiy wogzal shundaqla hazirqi her qaysi kichik mehellilerge köchken idi. Wen yenxey ependi béyjingdiki uyghur eydiz bimarlirining konkrét sanini éniqlashning qiyinliqini, bezide buning nechche yüzge yétidighanliqini, lékin bu aqma nopusning köchüsh ehwaligha qarap özgirip turidighanliqini bildürdi. U mundaq deydu :" ularning sani nahayiti köp bolsa kérek. Nechche yüz bolushi mumkin. Hazirqi waqitning özide qanchilik ikenlikini taza bilip ketkili bolmaydu. Yalghuz béyjing emes, junggoning her qaysi chong sheherliride aqma nopus köpeygen chaghlarda eydiz bimarlirining sani nahayiti yuqiri pellige yétidu."
Wen yenxey ependi xétide, béyjing sheherlik saqchi organlirining méhmanxanilarni uyghurlargha yataq bermeslik, yerlik puqralarni uyghurlargha öy ijare bermeslik toghrisida agahlandurghanliqini tenqidligen bolup, " men qetiy yosunda béyjing sheherlik hökümet we j x idarisi uyghur mehelliliridiki bixeterlik mesililirini, ammiwi sehiye mesililirini we siyasi mesililerni bir terep qilghanda aldi bilen uyghur xelqining köchüsh, olturaqlishish hoquqigha hörmet qilishi, belki mesile saqlanghan seweblik ularni xalighanche qoghliwetmesliki, xalighanche tutup solimasliqi kérek, dep qaraymen," dégen.
J x organlirining uyghurlargha olturaqname béjirip bermeydighanliqini tekitligen wen yenxey ependi, ularning xalighanche tutqun qilidighanliqini yaki qoghliwétidighanliqini, uyghur balilarning mektepke élinmaydighanliqini, ularning eydiz bimarlirini heqsiz dawalash siyasitidin xewersiz qaldurulghanliqini eskertip, "uyghurlar paytextning siyasiy muqimliqi üchün tehdit dep qaralghan" liqini tenqidleydu. Wen yenxey ependi bolsa uyghur mehelliliridiki mesililerni hel qilishning toghra yoli ularning hoquqigha hörmet qilish dep qaraydighanliqini bildürdi.
U" bu mesililerni hel qilishtiki muhim nuqta uyghur xelqining hoquqigha hörmet qilishtur. Yeni ular junggo puqrasi bolidiken, ularning erkin köchüsh we erkin olturaqlishish hoquqi bolushi kérek. Yene bir jehette hökümet ularning tereqqiyatigha yardem qilishi lazim. Ularning ish tépishigha, dawalinishigha yardemde bolushi kérek. Hökümet ularning balilirini bashqa balilargha oxshash mektepke élishi lazim. Lékin hökümitimizning bu mesililerde pozitsiyisi ulargha yardem bérish terepdari emes. Qarighanda ularni chetke qéqish pozitsiyiside turghandek qilidu", deydu.
Wen yenxey ependi yene, xitay puqraliridiki uyghurlargha bir tereplimilik qarash ehwali yaki ularni chetke qéqish rohi halitige dair mesililerni analiz qilip, awam xelqtiki uyghurlargha bir tereplimilik qaraydighan ehwallar nahayiti murekkep, lékin hökümet bu türdiki ehwallarni kücheytidighan pozitsiyide bolmasliqi kérek, dep körsetti.
Wen yenxey " adettiki puqralarning uyghurlargha bolghan tonushidiki bir tereplimilik nahayiti murekkep. Mesilen, bezi kishiler chong sheherlerde kichik balilarni oghurluqqa salidighan ehwallar bar. Lékin jemiyettiki bezi jinayi hadisiler hergiz bir milletning tebiitidiki nerse emes. Belki bu jemiyet teripidin yeklinishning mehsuli. Bu ehwalda aqilane bir hökümet puqralardiki bir tereplimilik qarashni ulghaytmasliqi yaki bir tereplimilik qarashlargha egeshmey uni tügitishke yardemde bolushi lazim. Bu milletning yaki bu topning özini tereqqi qildurushigha yardem bérish hökümetning mejburiyiti" dep körsetti.
Wen yenxey ependi ikki millet arisidiki chüshenmesliklerning yene bir sewebi medeniyet jehettiki perqlerge taqilidighanliqini, hökümet esli oxshimighan medeniyetni chetke qaqmay, ular arisidiki chüshinishni ilgiri sürüshi kérek dep qaraydighanliqini bildürdi. Uning éytishigha qarighanda, béyjing sheher bashliqi we munasiwetlik organlar uning mektupini tapshurup alghan bolushi mumkin. Lékin dairiler hazirgha qeder uninggha jawab bermigen.
Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/beyjingdiki-uyghurlar-01202009024838.html/story_main?encoding=latin
Subscribe to:
Posts (Atom)
FREE UYGHURISTAN!
SYMBOL OF UYGHUR PEOPLE
