Misirda Hakimiyet Yürgüzgen Uyghur Döliti
Muxbirimiz Ömerjan Toxti
2010-02-15
Misirda miladiye 868 - Yilidin 904 - Yiligha qeder 40 yilgha yéqin hakimiyet sürgen tuluniye dölitining qurghuchisi uyghurlarning oghuz qebilisidin kélip chiqqan ehmed ibni tulun dégen kishi idi. Tuluniye dölitining öz waqtida misirda qilghan ulughwar ishlirining izliri we eserliri hazirmu mewjut bolup turmaqta we ehmed ibni tulunning nami bilen atalmaqta.
Doktur usame ehmed türkmeni teripidin yézilghan " türklerning islamdin ilgiri we kéyinki qisqiche tarixi" namliq eserde mundaq dep yazidu: "misirda qurulghan tuluniye dölitining qurghuchisi uyghur türkliridin bolghan ehmed ibni tulun miladiye 835 - Yili iraqning samerra rayonida dunyagha kelgen. Ehmed ibni tulunning dadisi tulun buxara hakimi teripidin abbasiylar dölitige ewetilgen bolup, tulun iraqta kéyinche abbasiylar xelipilikining esker bashliqi bolghan. Tulun oghli ehmetke herbiy telim ögetküzüp yétishtürüsh netijiside, miladiye 867 - Yili uni misirgha wali qilip teyinligen. Misirgha barghan ehmed ibni tulun misirda musteqil tuluniye dölitini qurup 40 yilgha yéqin hökümranliq qilghan."
Ehmed ibni tulunning misirda qaldurghan izliri
Mezkur eserde yene mundaq dep yézilghan: "ehmed ibni tulunning öz waqtida misirda qilghan yaxshi ishliri we tesis qilghan yéngiliqliri intayin köp bolghan bolsimu, zamanning ötüshi bilen köplirining izi öchüp ketken. Emma uning hayat waqtida qilghan ikki chong ishi hazirmu misir xelqige tuluniye dölitini eslitip, közlerni chaqnitip turmaqta. Ularning biri meshhur tuluniye meschiti, yene biri öz ismidiki doxturxana. Misirdiki tuluniye meschiti eng meshhur meschitlerning biri bolup, hazirmu ibni tulunning nami bilen atilip kelmekte. Ehmed ibni tulun misirda tesis qilghan doxturxana shu waqitqa nisbeten eng ilghar we eng mukemmel bir doxturxana bolupla qalmastin, hazirmu dunyaning köpligen doxturxanilirida bolmighan ewzelliklerge ige idi. Mesilen: ehmed ibni tulun qurghan doxturxanining eng chong alahidiliki, doxturxanigha kelgen késelning kiyimi doxturxana amanliqini saqlash bölümi teripidin saldurup élip qélinip, uninggha mexsus bimarlar kiyimi kiygüzüsh we uni heqsiz dawalap saqaytish idi. Ehmed ibni tulun qilghan bu ilghar ishni misirda ya ötmüshte yaki hazirqi zamanda héchqandaq bir hökümdar qilip baqqan emes.
Ehmed ibni tulunning wapati we tuluniye dölitining kéngiyishi
Mezkur eserde yene mundaq dep yézilghan: "889 - Miladiye yili ehmed ibni tulun wapat bolghandin kéyin, uning padishahliq texti oghli xumarewey dégen kishige qalghan. Padishah xumarewey shijaetlik, qorqmas we tejribilik padishah idi. U textte olturup uzun ötmestin, tuluniye dölitining térritoriyisini kéngeytishke atlinip, misirning jenubidin iraqtiki furat deryasi boyighiche bolghan jaylarni élip öz dölitige qoshush arqiliq abbasiylar dölitige tehdit peyda qilghan. Xumarewey demeshiqte özining ademliri teripidin suyiqest bilen öltürülidu we uning jinazisi misirgha élip kélinip, misirning qahire shehiridiki meshhur "jebel muqettem" qebristanliqigha dadisining yénigha depne qilinidu. Uning textige olturghan oghli 896 - Yili abbasiylarning suyiqesti bilen öltürülgendin kéyin, tuluniye döliti qattiq ajizlishishqa yüz tutidu we 904 - Yiligha kelgende bu dölet abbasiylar teripidin yéqitilidu."
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/misirda-hakimiyet-yurguzgen-Uyghurlar-02152010224013.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Tuesday, February 16, 2010
Uyghur Edibliri Dangliq 'Shindéler Edebiyat Qamusi'gha Kirgüzüldi
Muxbirimiz Yalqun
2010-02-15
"Shindilér edebiyat qamusi" xelqarada yuqiri nopuzgha ige edebiyat sahesidiki asasliq qamuslarning biri bolup, 2010 - Yili neshr qilinghan 17 tomluq bu qamusqa bir qisim uyghur edibliri we ularning bir qisim eserliri kirgüzülgen.
"Shindilér edebiyat qamusi" gérman tilida neshr qilinidighan eng dangliq edebiyat insiklopidiyisi süpitide dunya ilim sahesining birdek itirap qilishigha érishken bolup, eng deslep 1965 - 1972 Yilliri ariliqida 7 tom qilinip neshr qilinghan. Bu qamusta edebiyat neziriyisi, edebiy términlar, dunyadiki dangliq yazghuchilar we ularning eserliri, kolliktip edebiyat toplamliri we bashqa edebiyat - Senetke dair nurghun bilimler élipbe tertipi buyiche yighinchaq we ilmiy asasta tonushturulghan.
"Shéndilér edebiyat qamusi" 1988 - 1992 - Yilliri ariliqida qayta toluqlap ishlinip ikkinchi qétim 20 tom qilinip neshr qilinghan. Ikkinchi qétimliq neshride bu qamus dunyawiy shöhretke sazawer bolghan. Mezmunlirimu burunqi neshrliridin zor derijide toluqlinip, dunyadiki edebiyat saheside neshr qilinghan sanaqliq edebiyat qamuslirining biri bolup qalghan. 1999 - Yili b d t medeniyet, pen - Maarip teshkilati teripidin mexsus körsitilgen qamus süpitide yumshaq détal nusxisi neshr qilinghan.
"Shindilér edebiyat qamusi" 2005 - 2009 - Yilliri 3 - Qétim qayta ishlinishke bashlighan. 2009 - Yili 4 - Ayda bu qamusning üchinchi qétimliq eng yéngi nusxisi neshr qilinghan. Bu qétim bu qamus jemiy 17 tom qilinip neshr qilinghan, uninggha yene bir tomluq achquch lughiti qoshumche qilinghan. Bu qamus neshrdin chiqish bilen 2009 - Yilliq frankfort kitab yermenkisige qoyulup alahide shöhret qazanghan. 2010 - Yili 1 - Ayda éliktronluq nusxisi neshr qilinghan.
"Shindilér edebiyat qamusi "ning bu qétimliq eng yéngi neshride dunyadiki chong dölet we milletler edebiyatidin sirt yene, mustemlike astida yashawatqan nurghunlighan xelqler we milletler edebiyatighimu orun bérilgen. Shu qatarda uyghur edebiyati, bolupmu 20 - Esirdiki uyghur edebiyatigha wekillik qilidighan 7 neper yazghuchi we ularning edebiy ijadiyitige orun bérilgen. Bu uyghur edebiyati jümlidin uyghur yazghuchilirining dunyada zor tesirge ige bolghan mushundaq meshhur qamusta tunji qétim köp sehipe we mezmun bilen tonushturulushi bolup hésablinidu.
Qamusning uyghur edebiyati qismini yézish we teyyarlash ishi qamus teyyarliq komitéti teripidin shinjang uniwérsitéti filologiye institutining proféssori doktur eset sulaymangha tapshurulghan. Uyghur edibliri bu qamusning 3 - Tomigha kirgüzülgen bolup, yéqinqi we hazirqi zaman uyghur edebiyatigha wekillik qilidighan molla bilal nazimi, abduxaliq uyghur, zunun qadiri, abduréhim ötkür, zordun sabir, memtimin hoshur, extem ömer qatarliq 7 neper yazghuchining hayat paaliyiti, edebiy ijadiyiti we wekillik xaraktérge ige eserliri yighinchaq,sistémiliq we ilmiy rewishte tonushturulghan.
Qamusqa kirgüzülgen uyghur yazghuchiliri we ularning ijadiyetlirining köp qismi doktur eset sulayman we uning aspirantliri shundaqla stéfan gatning hemkarlishishida teyyarlanghan, bashqa az bir qismi doktur abduréshit yaqup we gérmaniyidiki uyghur tetqiqatchisi mékail frédrik teripidin teyyarlanghan.
Qamusning tüzülüsh prinsipigha asasen, aldi bilen uyghur yazghuchilirining terjimihali tonushturulghan. Uningdin kéyin ularning ijadiyetliri heqqide sistémiliq uchur bérilgen. Bezi yazghuchilarning wekil xaraktérlik eserliri mexsus mawzu astida tonushturulghan. Mesilen: molla bilal nazimining "nozugüm" dastani, abduréhim ötkürning"iz" we " oyghanghan zémin" namliq romanliri, zunun qadirning "maghdur ketkende" namliq hékayisi", zordin sabirning" ana yurt" romani, extem ömerning"qiyamette qalghan sehra", "qurutlap ketken köl" namliq powéstliri, mexsus mawzu astida tonushturulghan. Uningdin bashqa abduxaliq uyghur bilen memtimin hoshurning edebiy ijadiyetliri omumi nuqtidin tonushturulghan.
Bu qamus hazirghiche uyghur yazghuchiliri eng köp kirgüzülgen gérman tilidiki edebiyat énsklopidiyisi bolupla qalmastin, belki yene dunya ilim sahesi teripidin birdek itirap qilinghan xelqaraliq eng dangliq edebiyat qamusliridin biri hésablinidu. Bir qisim edebiyat mutexessislirining bildürüshiche, bu qamus xelqaradiki ilim sahesining uyghur edebiyati heqqide mueyyen bilim we tonushqa kélishide muhim rol oynaydiken.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/shindiler-qamusida-Uyghur-edipler-02152010223944.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Yalqun
2010-02-15
"Shindilér edebiyat qamusi" xelqarada yuqiri nopuzgha ige edebiyat sahesidiki asasliq qamuslarning biri bolup, 2010 - Yili neshr qilinghan 17 tomluq bu qamusqa bir qisim uyghur edibliri we ularning bir qisim eserliri kirgüzülgen.
"Shindilér edebiyat qamusi" gérman tilida neshr qilinidighan eng dangliq edebiyat insiklopidiyisi süpitide dunya ilim sahesining birdek itirap qilishigha érishken bolup, eng deslep 1965 - 1972 Yilliri ariliqida 7 tom qilinip neshr qilinghan. Bu qamusta edebiyat neziriyisi, edebiy términlar, dunyadiki dangliq yazghuchilar we ularning eserliri, kolliktip edebiyat toplamliri we bashqa edebiyat - Senetke dair nurghun bilimler élipbe tertipi buyiche yighinchaq we ilmiy asasta tonushturulghan.
"Shéndilér edebiyat qamusi" 1988 - 1992 - Yilliri ariliqida qayta toluqlap ishlinip ikkinchi qétim 20 tom qilinip neshr qilinghan. Ikkinchi qétimliq neshride bu qamus dunyawiy shöhretke sazawer bolghan. Mezmunlirimu burunqi neshrliridin zor derijide toluqlinip, dunyadiki edebiyat saheside neshr qilinghan sanaqliq edebiyat qamuslirining biri bolup qalghan. 1999 - Yili b d t medeniyet, pen - Maarip teshkilati teripidin mexsus körsitilgen qamus süpitide yumshaq détal nusxisi neshr qilinghan.
"Shindilér edebiyat qamusi" 2005 - 2009 - Yilliri 3 - Qétim qayta ishlinishke bashlighan. 2009 - Yili 4 - Ayda bu qamusning üchinchi qétimliq eng yéngi nusxisi neshr qilinghan. Bu qétim bu qamus jemiy 17 tom qilinip neshr qilinghan, uninggha yene bir tomluq achquch lughiti qoshumche qilinghan. Bu qamus neshrdin chiqish bilen 2009 - Yilliq frankfort kitab yermenkisige qoyulup alahide shöhret qazanghan. 2010 - Yili 1 - Ayda éliktronluq nusxisi neshr qilinghan.
"Shindilér edebiyat qamusi "ning bu qétimliq eng yéngi neshride dunyadiki chong dölet we milletler edebiyatidin sirt yene, mustemlike astida yashawatqan nurghunlighan xelqler we milletler edebiyatighimu orun bérilgen. Shu qatarda uyghur edebiyati, bolupmu 20 - Esirdiki uyghur edebiyatigha wekillik qilidighan 7 neper yazghuchi we ularning edebiy ijadiyitige orun bérilgen. Bu uyghur edebiyati jümlidin uyghur yazghuchilirining dunyada zor tesirge ige bolghan mushundaq meshhur qamusta tunji qétim köp sehipe we mezmun bilen tonushturulushi bolup hésablinidu.
Qamusning uyghur edebiyati qismini yézish we teyyarlash ishi qamus teyyarliq komitéti teripidin shinjang uniwérsitéti filologiye institutining proféssori doktur eset sulaymangha tapshurulghan. Uyghur edibliri bu qamusning 3 - Tomigha kirgüzülgen bolup, yéqinqi we hazirqi zaman uyghur edebiyatigha wekillik qilidighan molla bilal nazimi, abduxaliq uyghur, zunun qadiri, abduréhim ötkür, zordun sabir, memtimin hoshur, extem ömer qatarliq 7 neper yazghuchining hayat paaliyiti, edebiy ijadiyiti we wekillik xaraktérge ige eserliri yighinchaq,sistémiliq we ilmiy rewishte tonushturulghan.
Qamusqa kirgüzülgen uyghur yazghuchiliri we ularning ijadiyetlirining köp qismi doktur eset sulayman we uning aspirantliri shundaqla stéfan gatning hemkarlishishida teyyarlanghan, bashqa az bir qismi doktur abduréshit yaqup we gérmaniyidiki uyghur tetqiqatchisi mékail frédrik teripidin teyyarlanghan.
Qamusning tüzülüsh prinsipigha asasen, aldi bilen uyghur yazghuchilirining terjimihali tonushturulghan. Uningdin kéyin ularning ijadiyetliri heqqide sistémiliq uchur bérilgen. Bezi yazghuchilarning wekil xaraktérlik eserliri mexsus mawzu astida tonushturulghan. Mesilen: molla bilal nazimining "nozugüm" dastani, abduréhim ötkürning"iz" we " oyghanghan zémin" namliq romanliri, zunun qadirning "maghdur ketkende" namliq hékayisi", zordin sabirning" ana yurt" romani, extem ömerning"qiyamette qalghan sehra", "qurutlap ketken köl" namliq powéstliri, mexsus mawzu astida tonushturulghan. Uningdin bashqa abduxaliq uyghur bilen memtimin hoshurning edebiy ijadiyetliri omumi nuqtidin tonushturulghan.
Bu qamus hazirghiche uyghur yazghuchiliri eng köp kirgüzülgen gérman tilidiki edebiyat énsklopidiyisi bolupla qalmastin, belki yene dunya ilim sahesi teripidin birdek itirap qilinghan xelqaraliq eng dangliq edebiyat qamusliridin biri hésablinidu. Bir qisim edebiyat mutexessislirining bildürüshiche, bu qamus xelqaradiki ilim sahesining uyghur edebiyati heqqide mueyyen bilim we tonushqa kélishide muhim rol oynaydiken.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/shindiler-qamusida-Uyghur-edipler-02152010223944.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Saturday, February 13, 2010
Xitay Kishilik Hoquq Xatirisi Eng Nachar Döletlerning Biri Bolup Bahalandi
Muxbirimiz Mihriban
2010-02-08
Xelqara insan heqliri teshkilatining bash shtabi -- Amérikidiki erkinlik sariyining yéqinqi birnechche yillardin buyanqi bahalashlirida, xitayning kishilik hoquq xatirisi üzlüksiz halda nachar bolup bahalinip kéliwatqan idi. 2009 - Yilliq bahalashta xitay yene, dunyadiki kishilik hoquq xatirisi eng nachar bolghan 10 döletning biri bolup bahalandi.
Erkinlik sariyining doklatida körsitilishiche, 2009 - Yilidiki "xelqara erkinlik derijisi" ret tertipide, 89 dölette puqralarning kishilik hoquqi pütünley kapaletke ige dep bahalanghan bolup, bular asasliqi gherbtiki démokratik döletler bolghan؛ 42 dölette puqralarning kishilik hoquqi bezi dairide cheklimige uchrighan dep bahalanghan؛ 62 dölette puqralarning kishilik hoquq erkinliki peqet qismen jehetlerdila kapaletke ige dep bahalanghan.
Bu qétimliq bahalashta 10 dölet kishilik hoquq xatirisi eng nachar döletler tizimlikige kirgüzülgen bolup, ular ret tertipi boyiche: shimali koréye, türkmenistan, somali, sudan, özbékistan, bérma, éritériye, liwiye, kéniye hem xitay qatarliq döletlerdin ibaret.
Xitayning bu qétimqi bahalashta yenila dunyadiki kishilik hoquq xatirisi eng nachar döletlerning biri bolup bahalanghanliqigha qarita, chetellerdiki xitay hökümitige qarshi teshkilatlardin dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi, amérikidiki puqralar küchi teshkilatining bashliqi yang jienli ependi hem amérikidiki uyghur ziyaliyliridin élshat ependi qatarliqlar bügün radiomizning ziyaritini qobul qilip öz qarashlirini otturigha qoydi.
Dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi aldi bilen amérika erkinlik sariyining 2009 - Yilliq bahalishida , xitayni kishilik hoquq xatirisi eng nachar bolghan 10 dölet ichige kirgüzgenlikini toghra dep qaridu.
Dilshat rishit ependi sözide yene, bu doklatning peqetla xelqara jemiyetler xitayd tekshürüsh imkaniyiti bolghan daire ichidiki ehwallargha asasen teyyarlanghan doklat ikenlikini, emeliyette xitay hökümitining uyghurlar üstidin élip bériwatqan basturushining téximu dehshetlik boluwatqanliqini, xelqara kishilik hoquq közitish teshkilatining uyghur élide élip bériliwatqan basturushning heqiqiy ehwalini közitishige qarighanda, dunya jamaetchiliki xitayning hazir uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan qanliq basturush herikitige nisbeten téximu qattiq bésim ishlitishi zörürlükini tekitlidi.
Chetellerdiki xitay démokrat teshkilatliridin amérikidiki puqralar küchi teshkilatining bashliqi yang jienli ependi ziyaritimizni qobul qilghinida mundaq dédi: "erkinlik sariyi xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri ichidiki nopuzluq teshkilatlarning biri, ularning xitayni kishilik hoquq xatirisi nachar 10 dölet tizimlikige kirgüzgenliki nahayiti toghra boptu. Chünki xitayning kishilik hoquq xatirisi üzlüksiz nachar bolup kelmekte. Ilgiri xitay bu xil bahalashlarni anglighinida, bundaq bahalashlargha her halda étibar bérip, özini aqlaytti. Emma hazir xitay bu xil bahalashlargha nisbeten pisent qilmaydighan boliwaldi. Sewebi hazir xitay iqtisadta kötürülgenlikini bahane qilip, dunyaning özige bolghan bahasini anche nezirige almaydighan pozitsiyide boluwatidu. Dölet ichide bolsa ilgiriki 'kompartiye xelqning söyüshige érishishi kérek' deydighan shoarining ornigha 'xelq kompartiyige boysunushi kérek' deydighan nezeriyini kötürüp chiqip, xelqni özining lükchekliki bilen qorqutmaqchi boluwatidu. Shunga hazir kompartiyining zorawanliqi chékidin ashti déyishke bolidu. Mushundaq sharaitta elwette xelqara jemiyet xitayning bu xil kishilik hoquq depsendichilikini dunyagha ashkarilash, hem xitaydiki awam puqralargha öz hökümitining xelqaradiki kishilik hoquq erkinliki jehettiki bahalashta neqeder töwen orunda turuwatqanliqini bildürüp, her millet xelqining küchi bilen kompartiye hakimiyitini aghdurup tashlash kérek!"
Amérikidiki uyghur ziyaliysi élshat ependi xitayning kishilik hoquq xatirisi eng nachar bolup bahalanghan döletler ichide 10 - Derijige turghuzulghanliqining emeliyette yenila xitaydek bir zorawan döletni közütüsh téxiche yéterlik emeslikini otturigha qoydi.
Élshat ependi, özining bu xil qarishini izahlap, xitay hökümitining uyghurlar wetini bolghan sherqiy türkistanda hem tibette yürgüzüwatqan ishghaliyet siyasitining chékidin ashqanliqini körsitip, uyghur xelqining hazir xitay hökümranliq qiliwatqan 60 yil ichidiki eng zulmetlik dewrni bashtin kechürüwatqanliqini, mana mushu nuqtidin alghanda xitayning kishilik hoquq derijisi eng nachar dep bahalinishi kéreklikini otturigha qoydi.
Közetküchilerning qarishiche, hazir gerche xitay iqtisadiy jehettin yüksiliwatqan bolsimu, emma xitayning kishilik hoquq xatirisi barghanche nacharlishiwatmaqta. Pütkül dunyadiki puqralarning kishilik hoquq erkinliki cheklimige uchrighan döletler nopusida xitay 1 - Orunda turidighan bolup, xitay nopusi 59%ni igileydu. Shunga dunyadiki démokratik döletler xitaygha bu jehettin yenimu bésim ishlitishi zörür.
Erkinlik sariyining dunyadiki döletlerni kishilik hoquq xatirisi boyiche bahalishi 1972 - Yili bashlanghan bolup, shundin buyan bu xil bahalash her yili élip bériliwatmaqta.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-kishilik-hoquq-xatirisi-02082010211103.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Mihriban
2010-02-08
Xelqara insan heqliri teshkilatining bash shtabi -- Amérikidiki erkinlik sariyining yéqinqi birnechche yillardin buyanqi bahalashlirida, xitayning kishilik hoquq xatirisi üzlüksiz halda nachar bolup bahalinip kéliwatqan idi. 2009 - Yilliq bahalashta xitay yene, dunyadiki kishilik hoquq xatirisi eng nachar bolghan 10 döletning biri bolup bahalandi.
Erkinlik sariyining doklatida körsitilishiche, 2009 - Yilidiki "xelqara erkinlik derijisi" ret tertipide, 89 dölette puqralarning kishilik hoquqi pütünley kapaletke ige dep bahalanghan bolup, bular asasliqi gherbtiki démokratik döletler bolghan؛ 42 dölette puqralarning kishilik hoquqi bezi dairide cheklimige uchrighan dep bahalanghan؛ 62 dölette puqralarning kishilik hoquq erkinliki peqet qismen jehetlerdila kapaletke ige dep bahalanghan.
Bu qétimliq bahalashta 10 dölet kishilik hoquq xatirisi eng nachar döletler tizimlikige kirgüzülgen bolup, ular ret tertipi boyiche: shimali koréye, türkmenistan, somali, sudan, özbékistan, bérma, éritériye, liwiye, kéniye hem xitay qatarliq döletlerdin ibaret.
Xitayning bu qétimqi bahalashta yenila dunyadiki kishilik hoquq xatirisi eng nachar döletlerning biri bolup bahalanghanliqigha qarita, chetellerdiki xitay hökümitige qarshi teshkilatlardin dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi, amérikidiki puqralar küchi teshkilatining bashliqi yang jienli ependi hem amérikidiki uyghur ziyaliyliridin élshat ependi qatarliqlar bügün radiomizning ziyaritini qobul qilip öz qarashlirini otturigha qoydi.
Dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi aldi bilen amérika erkinlik sariyining 2009 - Yilliq bahalishida , xitayni kishilik hoquq xatirisi eng nachar bolghan 10 dölet ichige kirgüzgenlikini toghra dep qaridu.
Dilshat rishit ependi sözide yene, bu doklatning peqetla xelqara jemiyetler xitayd tekshürüsh imkaniyiti bolghan daire ichidiki ehwallargha asasen teyyarlanghan doklat ikenlikini, emeliyette xitay hökümitining uyghurlar üstidin élip bériwatqan basturushining téximu dehshetlik boluwatqanliqini, xelqara kishilik hoquq közitish teshkilatining uyghur élide élip bériliwatqan basturushning heqiqiy ehwalini közitishige qarighanda, dunya jamaetchiliki xitayning hazir uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan qanliq basturush herikitige nisbeten téximu qattiq bésim ishlitishi zörürlükini tekitlidi.
Chetellerdiki xitay démokrat teshkilatliridin amérikidiki puqralar küchi teshkilatining bashliqi yang jienli ependi ziyaritimizni qobul qilghinida mundaq dédi: "erkinlik sariyi xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri ichidiki nopuzluq teshkilatlarning biri, ularning xitayni kishilik hoquq xatirisi nachar 10 dölet tizimlikige kirgüzgenliki nahayiti toghra boptu. Chünki xitayning kishilik hoquq xatirisi üzlüksiz nachar bolup kelmekte. Ilgiri xitay bu xil bahalashlarni anglighinida, bundaq bahalashlargha her halda étibar bérip, özini aqlaytti. Emma hazir xitay bu xil bahalashlargha nisbeten pisent qilmaydighan boliwaldi. Sewebi hazir xitay iqtisadta kötürülgenlikini bahane qilip, dunyaning özige bolghan bahasini anche nezirige almaydighan pozitsiyide boluwatidu. Dölet ichide bolsa ilgiriki 'kompartiye xelqning söyüshige érishishi kérek' deydighan shoarining ornigha 'xelq kompartiyige boysunushi kérek' deydighan nezeriyini kötürüp chiqip, xelqni özining lükchekliki bilen qorqutmaqchi boluwatidu. Shunga hazir kompartiyining zorawanliqi chékidin ashti déyishke bolidu. Mushundaq sharaitta elwette xelqara jemiyet xitayning bu xil kishilik hoquq depsendichilikini dunyagha ashkarilash, hem xitaydiki awam puqralargha öz hökümitining xelqaradiki kishilik hoquq erkinliki jehettiki bahalashta neqeder töwen orunda turuwatqanliqini bildürüp, her millet xelqining küchi bilen kompartiye hakimiyitini aghdurup tashlash kérek!"
Amérikidiki uyghur ziyaliysi élshat ependi xitayning kishilik hoquq xatirisi eng nachar bolup bahalanghan döletler ichide 10 - Derijige turghuzulghanliqining emeliyette yenila xitaydek bir zorawan döletni közütüsh téxiche yéterlik emeslikini otturigha qoydi.
Élshat ependi, özining bu xil qarishini izahlap, xitay hökümitining uyghurlar wetini bolghan sherqiy türkistanda hem tibette yürgüzüwatqan ishghaliyet siyasitining chékidin ashqanliqini körsitip, uyghur xelqining hazir xitay hökümranliq qiliwatqan 60 yil ichidiki eng zulmetlik dewrni bashtin kechürüwatqanliqini, mana mushu nuqtidin alghanda xitayning kishilik hoquq derijisi eng nachar dep bahalinishi kéreklikini otturigha qoydi.
Közetküchilerning qarishiche, hazir gerche xitay iqtisadiy jehettin yüksiliwatqan bolsimu, emma xitayning kishilik hoquq xatirisi barghanche nacharlishiwatmaqta. Pütkül dunyadiki puqralarning kishilik hoquq erkinliki cheklimige uchrighan döletler nopusida xitay 1 - Orunda turidighan bolup, xitay nopusi 59%ni igileydu. Shunga dunyadiki démokratik döletler xitaygha bu jehettin yenimu bésim ishlitishi zörür.
Erkinlik sariyining dunyadiki döletlerni kishilik hoquq xatirisi boyiche bahalishi 1972 - Yili bashlanghan bolup, shundin buyan bu xil bahalash her yili élip bériliwatmaqta.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-kishilik-hoquq-xatirisi-02082010211103.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Shwétsiye Sotida Babur Mexsut Délosi Heqqide Guwahliq Bérildi
Muxbirimiz Mihriban
2010-02-12
Bügün etigen shwétsiye waqti saet 10 din 11:30 ghiche, shwétsiyining stokholm shehiride, bultur 5 - Ay mezgilide jasus gumandari dep eyiblinip, tutup turulghan babur mexsut heqqide guwahliq bérish soti échilghan.
Sottin kéyin, shwétsiye sotida babur mexsutni eyibligüchi tomas lindstrand ependi hem bu qétimliq sotta guwahliq bergüchi süpitide sotqa qatnashqan dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi, radiomiz uyghur bölümining ziyaritini qobul qildi.
Tomas lindstarand ependi ziyaritimizni qobul qilip, sotning yépiq halette échilghanliqi üchün, hazirche délogha munasiwetlik bezi halqilar heqqide melumat bérelmeydighanliqini, lékin babur mexsutning jasusluq jinayiti bilen eyiblinishining sewebi heqqide ziyaritimizni qobul qilalaydighanliqini bildürdi.
Tomas lindstarand ependining bildürüshiche, jasusluq jinayiti bilen eyibliniwatqan babur mexsut, shwétsiyide siyasiy panahliq tilep turup qalghandin kéyin, 1997 - Yilidin buyan shwétsiye, norwégiye, gérmaniye we amérikida turuwatqan uyghurlar toghrisida xitaygha jasusluq qilish bilen shughullinip kéliwatqan bolup, u bu jeryanda, xitayning siyasiy we diniy ziyankeshlikige uchrap, yurtliridin qéchip chiqqan uyghurlarning siyasiy panahliq tilesh ehwali, salametlik ehwali, qaysi dölette turuwatqanliqi, téléfon nomuri qatarliqlar heqqide xitaygha jasusluq qilip kéliwatqanliqini bayan qildi.
Tomas ependi sözide yene, babur mexsutning xitaygha jasusluq qiliwatqanliqi heqqidiki pakitlarning asasen retlinip bolup, hazir guwahchilarning sotqa chaqirilip guwahliq bériwatqanliqini, 2 - Ayning 26 - Küni sot ayaghliship, bu délo heqqide höküm chiqirilidighanliqini, 3 - Ayning 8 - 9 - Künliri höküm netijisi élan qilinidighanliqini bayan qildi.
Dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi bu qétimliq sotta guwahliq bergen bolup, u sotning omumiy ehwali heqqide toxtaldi.
Dilshat rishit ependi özining shwétsiye dölet bixeterlik idarisida babur mexsutning jinayi pakitliri heqqidiki ispatlarni körgen chéghidiki héssiyatini ipadilep, özining bir uyghur bolush süpiti bilen bu ispatlarni körgen chéghida könglining tolimu yérim bolghanliqini, meyli sotning netijisi qandaq bolsun, her qandaq bir uyghurning bu xil qilmishlarni qobul qilalmaydighanliqini hem eyibleydighanliqini bildürdi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/babur-mexsut-soti-02122010-02122010204619.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Mihriban
2010-02-12
Bügün etigen shwétsiye waqti saet 10 din 11:30 ghiche, shwétsiyining stokholm shehiride, bultur 5 - Ay mezgilide jasus gumandari dep eyiblinip, tutup turulghan babur mexsut heqqide guwahliq bérish soti échilghan.
Sottin kéyin, shwétsiye sotida babur mexsutni eyibligüchi tomas lindstrand ependi hem bu qétimliq sotta guwahliq bergüchi süpitide sotqa qatnashqan dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi, radiomiz uyghur bölümining ziyaritini qobul qildi.
Tomas lindstarand ependi ziyaritimizni qobul qilip, sotning yépiq halette échilghanliqi üchün, hazirche délogha munasiwetlik bezi halqilar heqqide melumat bérelmeydighanliqini, lékin babur mexsutning jasusluq jinayiti bilen eyiblinishining sewebi heqqide ziyaritimizni qobul qilalaydighanliqini bildürdi.
Tomas lindstarand ependining bildürüshiche, jasusluq jinayiti bilen eyibliniwatqan babur mexsut, shwétsiyide siyasiy panahliq tilep turup qalghandin kéyin, 1997 - Yilidin buyan shwétsiye, norwégiye, gérmaniye we amérikida turuwatqan uyghurlar toghrisida xitaygha jasusluq qilish bilen shughullinip kéliwatqan bolup, u bu jeryanda, xitayning siyasiy we diniy ziyankeshlikige uchrap, yurtliridin qéchip chiqqan uyghurlarning siyasiy panahliq tilesh ehwali, salametlik ehwali, qaysi dölette turuwatqanliqi, téléfon nomuri qatarliqlar heqqide xitaygha jasusluq qilip kéliwatqanliqini bayan qildi.
Tomas ependi sözide yene, babur mexsutning xitaygha jasusluq qiliwatqanliqi heqqidiki pakitlarning asasen retlinip bolup, hazir guwahchilarning sotqa chaqirilip guwahliq bériwatqanliqini, 2 - Ayning 26 - Küni sot ayaghliship, bu délo heqqide höküm chiqirilidighanliqini, 3 - Ayning 8 - 9 - Künliri höküm netijisi élan qilinidighanliqini bayan qildi.
Dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi bu qétimliq sotta guwahliq bergen bolup, u sotning omumiy ehwali heqqide toxtaldi.
Dilshat rishit ependi özining shwétsiye dölet bixeterlik idarisida babur mexsutning jinayi pakitliri heqqidiki ispatlarni körgen chéghidiki héssiyatini ipadilep, özining bir uyghur bolush süpiti bilen bu ispatlarni körgen chéghida könglining tolimu yérim bolghanliqini, meyli sotning netijisi qandaq bolsun, her qandaq bir uyghurning bu xil qilmishlarni qobul qilalmaydighanliqini hem eyibleydighanliqini bildürdi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/babur-mexsut-soti-02122010-02122010204619.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Friday, February 12, 2010
Qutluqxan Shakirof : 'Bir Milletni Qutuldurushtiki Ikki Muhim Amil- Til We Din'
Muxbirimiz Arslan
2010-02-10
2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni, merkizi istanbulgha jaylashqan sherqiy türkistan wexpide ötküzülgen ghulja weqesini xatirilesh yighinigha, 1944 - Yili ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitining reisi élixan töremning oghli doktur qutluqxan shakirof ependimu teklip bilen qatniship yighinda söz qildi.
RFA Photo / Arslan
Süret, 2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni, sherqiy türkistan wexpide ötküzülgen ghulja weqesini xatirilesh yighinigha teklip bilen qatnashqan doktur qutluqxan shakirof ependining söz qiliwatqan körünüshi.
Doktur qutluqxan sözide, ghulja weqeside shéhit bolghan we xitaylar teripidin qolgha élinghan uyghur yashliri heqqide toxtalghandin kéyin, sözide yene ottura asiya xelqlirining ichide uyghur xelqining eng qedimi, eng jenggiwar eng qehriman xelq ikenlikini, ottura asiyadiki xelqlerning hazir musteqil yashawatqanliqini emma bu xelqlerning uyghur xelqi qilghan küreshning ondin birnimu qilmighanliqini, kelgüside uyghur xelqini musteqilliqtin ibaret chong bir mukapatning kütüwatqanliqini ipadilidi.
Doktur qutluqxan ependi sözide yene, dadisining rusiye teripidin oghrilap kétilgenlikini bildürüsh bilen birge, yighin ishtirakchilirigha xitab qilip mundaq dédi: "bir milletni qutuldurushta ikki muhim amil mewjut, bu ikki amilning biri til yene biri din, shuning üchün islam dinida ching turush we her qachan her yerde uyghurche sözlishish kérek."
Yighinda yene sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash naziri ablikimxan mexsum söz qildi. U, sözde xitay sherqiy türkistanni ishghal qiliwalghandin béri, yeni yaqupbeg bedöletning zamanidin biri, bolupmu 19 - Esirdin bashlap sherqiy türkistan xelqi zulumgha qarshi her 10 yil ichide chong bir heriket qilip keldi, bularning ichide 60 we 70 - Yillarda élip bérilghan heriketler, 1990 - Yilidiki barin inqilabi, 1997 - Yilidiki ghulja inqilabi we 2009 - Yilidiki 5 - Iyul ürümchi weqelirining buning tipik misalliri ikenlikini otturigha qoydi.
Ablikimxan mexsum sözide yene yighin ishtirakchilirigha xitab qilip, uyghur yashliri, oqughuchi we ziyalilirining weten millet üchün buningdin kéyin néme ish qilish kérekliki, milletke yétekchilik qilishta qandaq mesuliyiti barliqini bildürdi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/millet-din-we-til-02112010012729.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Arslan
2010-02-10
2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni, merkizi istanbulgha jaylashqan sherqiy türkistan wexpide ötküzülgen ghulja weqesini xatirilesh yighinigha, 1944 - Yili ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitining reisi élixan töremning oghli doktur qutluqxan shakirof ependimu teklip bilen qatniship yighinda söz qildi.
RFA Photo / Arslan
Süret, 2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni, sherqiy türkistan wexpide ötküzülgen ghulja weqesini xatirilesh yighinigha teklip bilen qatnashqan doktur qutluqxan shakirof ependining söz qiliwatqan körünüshi.
Doktur qutluqxan sözide, ghulja weqeside shéhit bolghan we xitaylar teripidin qolgha élinghan uyghur yashliri heqqide toxtalghandin kéyin, sözide yene ottura asiya xelqlirining ichide uyghur xelqining eng qedimi, eng jenggiwar eng qehriman xelq ikenlikini, ottura asiyadiki xelqlerning hazir musteqil yashawatqanliqini emma bu xelqlerning uyghur xelqi qilghan küreshning ondin birnimu qilmighanliqini, kelgüside uyghur xelqini musteqilliqtin ibaret chong bir mukapatning kütüwatqanliqini ipadilidi.
Doktur qutluqxan ependi sözide yene, dadisining rusiye teripidin oghrilap kétilgenlikini bildürüsh bilen birge, yighin ishtirakchilirigha xitab qilip mundaq dédi: "bir milletni qutuldurushta ikki muhim amil mewjut, bu ikki amilning biri til yene biri din, shuning üchün islam dinida ching turush we her qachan her yerde uyghurche sözlishish kérek."
Yighinda yene sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash naziri ablikimxan mexsum söz qildi. U, sözde xitay sherqiy türkistanni ishghal qiliwalghandin béri, yeni yaqupbeg bedöletning zamanidin biri, bolupmu 19 - Esirdin bashlap sherqiy türkistan xelqi zulumgha qarshi her 10 yil ichide chong bir heriket qilip keldi, bularning ichide 60 we 70 - Yillarda élip bérilghan heriketler, 1990 - Yilidiki barin inqilabi, 1997 - Yilidiki ghulja inqilabi we 2009 - Yilidiki 5 - Iyul ürümchi weqelirining buning tipik misalliri ikenlikini otturigha qoydi.
Ablikimxan mexsum sözide yene yighin ishtirakchilirigha xitab qilip, uyghur yashliri, oqughuchi we ziyalilirining weten millet üchün buningdin kéyin néme ish qilish kérekliki, milletke yétekchilik qilishta qandaq mesuliyiti barliqini bildürdi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/millet-din-we-til-02112010012729.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
'Milletlerning Öz Teqdirini Özi Belgilesh Hoquqidin Atalmish Aptonomiyigiche' Mawzuluq Maqale Heqqide
Muxbirimiz Erkin Tarim Xewiri
2010-02-10
Yéqinda türkiyidiki tor betliride doktur alimjan inayet ependi yazghan "milletlerning öz teqdirini özi belgilesh hoquqidin atalmish aptonomiyigiche" mawzuluq maqale élan qilindi.
Doktur alimjan inayet ependi maqalida, gomindang we kommunist hökümetlirining öz hakimiyiti astidiki azsanliq milletlerge bergen heq we hoquqliri we bularning emeliylishish ehwali etrapliq misallar bilen bayan qilinghan.
Maqalida yene, xitay hökümitining aptonomiye hoquqini qeghez üstide bérip qoyup, néme üchün emeliyleshtürmeywatqanliqi üstide toxtalghan. U maqalisida, heqiqiy aptonomiyining uyghur mesilisini hel qilalamdu? dégen soalghimu jawab izdigen.
Biz bu maqale heqqide maqalining doktur alimjan inayet ependi bilen söhbet élip barduq.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bergen-aptonomiye-02112010012723.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Erkin Tarim Xewiri
2010-02-10
Yéqinda türkiyidiki tor betliride doktur alimjan inayet ependi yazghan "milletlerning öz teqdirini özi belgilesh hoquqidin atalmish aptonomiyigiche" mawzuluq maqale élan qilindi.
Doktur alimjan inayet ependi maqalida, gomindang we kommunist hökümetlirining öz hakimiyiti astidiki azsanliq milletlerge bergen heq we hoquqliri we bularning emeliylishish ehwali etrapliq misallar bilen bayan qilinghan.
Maqalida yene, xitay hökümitining aptonomiye hoquqini qeghez üstide bérip qoyup, néme üchün emeliyleshtürmeywatqanliqi üstide toxtalghan. U maqalisida, heqiqiy aptonomiyining uyghur mesilisini hel qilalamdu? dégen soalghimu jawab izdigen.
Biz bu maqale heqqide maqalining doktur alimjan inayet ependi bilen söhbet élip barduq.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bergen-aptonomiye-02112010012723.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.
'Intérnét Türmisi'ge Oxshitilghan Uyghur Diyarining Uchur - Alaqe Weziyiti
Muxbirimi Irade
2010-02-10
5 - Iyul weqesi yüz bergendin buyan uyghurlarning tashqi dunya bilen bolghan alaqisi pütünley üzüwétilgen idi. Téxi yéqinda uyghur rayonluq hökümetning téléfon we uchur alaqilirini peydin - Ey eslige keltüridighanliqini élan qilishi bilen ürümchidiki xelqaraliq téléfon liniyiliri eslige kelgen bolsimu, emma intérnét alaqisi pütünley eslige kelgini yoq.
Bügün b b s xewerler torida bu heqte bir maqale élan qilinghan bolup, uyghur diyarining hazirqi intérnét alaqisining ehwali "intérnét türmisi"ge oxshitilghan. Bu maqalini uyghur rayonida yashaydighan josh isimlik bir amérikiliq élan qilghan.
Qisqisi téléfon we intérnét alaqilirining üzüwétilishi her bir kishige oxshimighan shekillerde ziyan élip keldi.
Josh isimlik bu amérikiliqning bu heqte yazghan maqalisi BBC xewerler torida élan qilinghan bolup, u maqaliside mundaq deydu: "téxi yéqinghiche, méning birdin bir arzuyum xelqaraliq téléfonlarning échilip, amérikida turushluq ailem bilen körüshüsh idi. Ürümchide étnik toqunush meydangha kelgen 6 aydin buyan, biz bu yerde téléfon, qisqa uchur we intérnéttin mehrum halda yashiduq. Rodzhistiwa bayriqidin kéyin biz intérnét we téléfon qatarliq bashqa alaqe wasitilirining eslige keltürülüdighanliqi heqqide xewerlerni angliduq. Bu xewer tarqalghandin kéyin men turuwatqan qaramay shehiri hayajangha chömgen bolsimu, bizning bu hayajinimiz uzungha barmidi. Chünki nurghunlighan intérnét tor betlirige kirish yenila imkansiz bolup, peqet her ikkilisi hökümet tor béti bolghan shinxua we xelq géziti torila échilghan idi."
Xitay dairiliri intérnét alaqisini peydinpey eslige keltüridighanliqini éytqandin kéyin uyghur rayonluq hökümet "xelqning intérnétqa bolghan telipini qandurush üchün, 5 - Féwral saet 24 tin bashlap, qollinishchanliqi yuqiri, tor abonitliri yaxshi köridighan shinjang sirtidiki 27 xil tor béti keyni -Keynidin cheklik dairide échilidu" dep élan qildi. Emma bu tor betlerning yenila asasen hökümet igidarchiliqidiki xewer - Uchur torliri ikenliki melum boldi. Yeni intérnét qollanghuchilirigha heqiqiy kéreklik élxet, munber, dangliq tor betliri we izdesh matorliri yenila taqaq idi.
Uyghur rayonida yashaydighan josh isimlik amérikiliq bu heqte mundaq dep yazidu: "uyghur diyarida turup intérnétqa kirmekchi bolsingiz, bu yerde élxet yoq, munazire munberlirimu yoq. Uchur izdesh matorlirimu ishlimeydu. Yeni pütkül sistéma tamamen perqliq. Mundaqche éytqanda, biz xitayning qatmu - Qat 'ot tamliri' ichide qalduq. Bu yerde meyli memliket ichi we xelqaraliq tijaret qilidighanlar bolsun hemmisi nahayiti qéyin ehwalda qaldi. Emma kishiler bu xil weziyetkimu ten bérishke mejbur boldi. Bu yerdiki kishiler bir küni hemme nersining burunqi halitige qaytishini arzu qilishmaqta. Emma hökümet téxi bu heqte éniq waqit bildürgini yoq."
Josh maqalisining axirida, uyghur diyarining xelqara téléfon alaqilirining eslige kelgenlikini bayan qilghandin kéyin özining arzusini mundaq dep ipadileydu: "uyghur diyarida axiri xelqaraliq téléfon alaqiliri eslige keldi. Hazir men shexsi téléfonum arqiliq amérikidiki ailem bilen körüsheleydighan boldum. Emdi men uyghur rayonining ' intérnét türmisi' din qutulidighan künining baldurraq yétip kélishni kütmektimen."
Gerche uyghur rayonluq hökümet, hökümet igilikidiki bir nechche tor betlirini échip, "xelqning intérnétqa bolghan éhtiyajini qamdawatqanliqini" ilgiri sürüwatqan bolsimu, emma xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri buning peqet bir oyundin ibaret ikenlikini éytishmaqta.
Xelqara chégrisiz muxbirlar teshkilati ötken jüme küni bu heqte bayanat élan qilip, xitayning uyghur rayonida bir qanche torni échip qoyush arqiliq köz boyamchiliq qiliwatqanliqini, emeliyette mutleq köp sandiki torlarning yenila taqaq ikenlikini bildürgen we xitayning bu qilmishini milliy kemsitish dep eyibligen idi.
Béyjingdiki merkizi milletler uniwérsitétining dotsénti, musteqil tetqiqatchi ilham toxti ependimu radiomizgha qilghan sözide, uyghur élide nöwette hökümet torliriningla échiliwatqanliqini, emma uyghurlar körüp adetlengen yüzdin artuq uyghurche torning téxiche eslige kelmigenlikini bildürgen idi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/internet-turmisi-uyghur-diyari-02112010012717.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimi Irade
2010-02-10
5 - Iyul weqesi yüz bergendin buyan uyghurlarning tashqi dunya bilen bolghan alaqisi pütünley üzüwétilgen idi. Téxi yéqinda uyghur rayonluq hökümetning téléfon we uchur alaqilirini peydin - Ey eslige keltüridighanliqini élan qilishi bilen ürümchidiki xelqaraliq téléfon liniyiliri eslige kelgen bolsimu, emma intérnét alaqisi pütünley eslige kelgini yoq.
Bügün b b s xewerler torida bu heqte bir maqale élan qilinghan bolup, uyghur diyarining hazirqi intérnét alaqisining ehwali "intérnét türmisi"ge oxshitilghan. Bu maqalini uyghur rayonida yashaydighan josh isimlik bir amérikiliq élan qilghan.
Qisqisi téléfon we intérnét alaqilirining üzüwétilishi her bir kishige oxshimighan shekillerde ziyan élip keldi.
Josh isimlik bu amérikiliqning bu heqte yazghan maqalisi BBC xewerler torida élan qilinghan bolup, u maqaliside mundaq deydu: "téxi yéqinghiche, méning birdin bir arzuyum xelqaraliq téléfonlarning échilip, amérikida turushluq ailem bilen körüshüsh idi. Ürümchide étnik toqunush meydangha kelgen 6 aydin buyan, biz bu yerde téléfon, qisqa uchur we intérnéttin mehrum halda yashiduq. Rodzhistiwa bayriqidin kéyin biz intérnét we téléfon qatarliq bashqa alaqe wasitilirining eslige keltürülüdighanliqi heqqide xewerlerni angliduq. Bu xewer tarqalghandin kéyin men turuwatqan qaramay shehiri hayajangha chömgen bolsimu, bizning bu hayajinimiz uzungha barmidi. Chünki nurghunlighan intérnét tor betlirige kirish yenila imkansiz bolup, peqet her ikkilisi hökümet tor béti bolghan shinxua we xelq géziti torila échilghan idi."
Xitay dairiliri intérnét alaqisini peydinpey eslige keltüridighanliqini éytqandin kéyin uyghur rayonluq hökümet "xelqning intérnétqa bolghan telipini qandurush üchün, 5 - Féwral saet 24 tin bashlap, qollinishchanliqi yuqiri, tor abonitliri yaxshi köridighan shinjang sirtidiki 27 xil tor béti keyni -Keynidin cheklik dairide échilidu" dep élan qildi. Emma bu tor betlerning yenila asasen hökümet igidarchiliqidiki xewer - Uchur torliri ikenliki melum boldi. Yeni intérnét qollanghuchilirigha heqiqiy kéreklik élxet, munber, dangliq tor betliri we izdesh matorliri yenila taqaq idi.
Uyghur rayonida yashaydighan josh isimlik amérikiliq bu heqte mundaq dep yazidu: "uyghur diyarida turup intérnétqa kirmekchi bolsingiz, bu yerde élxet yoq, munazire munberlirimu yoq. Uchur izdesh matorlirimu ishlimeydu. Yeni pütkül sistéma tamamen perqliq. Mundaqche éytqanda, biz xitayning qatmu - Qat 'ot tamliri' ichide qalduq. Bu yerde meyli memliket ichi we xelqaraliq tijaret qilidighanlar bolsun hemmisi nahayiti qéyin ehwalda qaldi. Emma kishiler bu xil weziyetkimu ten bérishke mejbur boldi. Bu yerdiki kishiler bir küni hemme nersining burunqi halitige qaytishini arzu qilishmaqta. Emma hökümet téxi bu heqte éniq waqit bildürgini yoq."
Josh maqalisining axirida, uyghur diyarining xelqara téléfon alaqilirining eslige kelgenlikini bayan qilghandin kéyin özining arzusini mundaq dep ipadileydu: "uyghur diyarida axiri xelqaraliq téléfon alaqiliri eslige keldi. Hazir men shexsi téléfonum arqiliq amérikidiki ailem bilen körüsheleydighan boldum. Emdi men uyghur rayonining ' intérnét türmisi' din qutulidighan künining baldurraq yétip kélishni kütmektimen."
Gerche uyghur rayonluq hökümet, hökümet igilikidiki bir nechche tor betlirini échip, "xelqning intérnétqa bolghan éhtiyajini qamdawatqanliqini" ilgiri sürüwatqan bolsimu, emma xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri buning peqet bir oyundin ibaret ikenlikini éytishmaqta.
Xelqara chégrisiz muxbirlar teshkilati ötken jüme küni bu heqte bayanat élan qilip, xitayning uyghur rayonida bir qanche torni échip qoyush arqiliq köz boyamchiliq qiliwatqanliqini, emeliyette mutleq köp sandiki torlarning yenila taqaq ikenlikini bildürgen we xitayning bu qilmishini milliy kemsitish dep eyibligen idi.
Béyjingdiki merkizi milletler uniwérsitétining dotsénti, musteqil tetqiqatchi ilham toxti ependimu radiomizgha qilghan sözide, uyghur élide nöwette hökümet torliriningla échiliwatqanliqini, emma uyghurlar körüp adetlengen yüzdin artuq uyghurche torning téxiche eslige kelmigenlikini bildürgen idi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/internet-turmisi-uyghur-diyari-02112010012717.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Qazaqistandiki Uyghur Yashliri Arisida Uyghur Öz Milliy Kimlik Tuyghusi Kücheymekte
Muxbirimiz Ümidwar
2010-02-10
Almuta shehirige jaylashqan qazaqistan milliy pédagogika uniwérsitétining dotsénti, doktor ruslan arziyéwning éytishiche, nöwette qazaqistandiki uyghur yashliri arisida öz ana tilini öginish we milliy kimlikini qedirlesh idiyiliri kücheymekte.
Bu xil qizghinliq ötken yili 5 - Iyulda ürümchide yüz bergen weqedin kéyin téximu kücheygen bolup, mezkur weqe jeryanida ténich namayishqa chiqqan uyghur yashlirining xitay qoralliq küchliri teripidin basturulushi qazaqistanni öz ichige ottura asiya uyghurliri, jümlidin uyghur yashliri arisida qattiq naraziliq keypiyati peyda qilghan shuningdek bu bir qatar ehwallar ularning öz milliy kimlikini qedirlesh hem öz ana tilini öginish qizghinliqining qozghilishida muhim rol oynighan.
Merkiziy asiya jumhuriyetliridin biri qazaqistanda köp sanda uyghurlar yashaydu. Nöwette, qazaqistan resmiy dairiliri bu jumhuriyettiki uyghurlarning sanining 300 minggha yéqin ikenlikini bildürsimu, biraq uyghurlarning özlirining sanliq melumatliri buningdin xélila köp hésablinidu. Uyghurlarning asasliq qisimi amuta shehiri we uning etrapigha jaylashqandin sirt yene taldi qorghan oblastigha tewe chilektin tartip, taki yerketkiche bolghan keng yéza - Qishlaqlar hemde sheherchilerdimu zor sanda uyghur ahalisi yashaydu.
Qazaqistan nöwette, chetellerdiki uyghurlarning eng köp qisimi jaylashqan we öz ana - Tili, medeniyiti, milliy maaripi hem milliy senitini yaxshi saqlighan we tereqqi qildurghan jumhuriyet bolup hésablinidu.
Qazaqistandiki uyghur mutexessislirining közitishiche, hazir bu jumhuriyettiki uyghur yashliri arisida öz ana tili we medeniyitini öginish qizghinliqi qozghalmaqta. Bu heqte almutadiki uyghur tilshunasi , doktor ruslan arziyéw ependining éytishiche, nöwette, uyghur yashlirining intérnettin paydilinishi yuqiri bolup, ular asasliqi chetellerdiki intérnet tor betliri arqiliq uyghurlarning omumiy ehwali heqqide türlük uchurlargha ige bolidiken.
Doktor ruslan arziyéw, uzun yillardin buyan qazaqistan milliy pédagogika uniwérsitétida oqutquchiliq qilmaqta. U qazaqistandiki uyghur ottura mekteplirining til - Edebiyat dersliklirining asasliq tüzgüchiliridin biri shuningdek bir qanche kitabning hemde nechche onlighan ilmiy maqalilarning aptori. Dr. Ruslan arziyéw ependi asasliqi uyghur tilshunasliqi saheside tetqiqat élip barghan bolup, u özining " uyghur tili" namliq ilmiy tetqiqat kitabini neshir qildurghan shuningdek yéqinda yene 11 - Esirde ötken uyghur shairi yusuf xas hajipning " qutatqu bilig" namliq esirining slawyan yéziqidiki nusxisi uning bash tehrirliki we kirish söz yézishi bilen amutida neshir qilinghan .
Ruslan arziyéw ependi 1994 - 1995 - Yillir türkiye ata türk til - Tarix tetqiqat ornining teklipi boyiche enqerede pütün türk dunyasi üchün ortaq türk tili grammatikisini teyyarlashqa qatnashqan.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/qazaqistan-uyghur-yashliri-02112010012710.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Ümidwar
2010-02-10
Almuta shehirige jaylashqan qazaqistan milliy pédagogika uniwérsitétining dotsénti, doktor ruslan arziyéwning éytishiche, nöwette qazaqistandiki uyghur yashliri arisida öz ana tilini öginish we milliy kimlikini qedirlesh idiyiliri kücheymekte.
Bu xil qizghinliq ötken yili 5 - Iyulda ürümchide yüz bergen weqedin kéyin téximu kücheygen bolup, mezkur weqe jeryanida ténich namayishqa chiqqan uyghur yashlirining xitay qoralliq küchliri teripidin basturulushi qazaqistanni öz ichige ottura asiya uyghurliri, jümlidin uyghur yashliri arisida qattiq naraziliq keypiyati peyda qilghan shuningdek bu bir qatar ehwallar ularning öz milliy kimlikini qedirlesh hem öz ana tilini öginish qizghinliqining qozghilishida muhim rol oynighan.
Merkiziy asiya jumhuriyetliridin biri qazaqistanda köp sanda uyghurlar yashaydu. Nöwette, qazaqistan resmiy dairiliri bu jumhuriyettiki uyghurlarning sanining 300 minggha yéqin ikenlikini bildürsimu, biraq uyghurlarning özlirining sanliq melumatliri buningdin xélila köp hésablinidu. Uyghurlarning asasliq qisimi amuta shehiri we uning etrapigha jaylashqandin sirt yene taldi qorghan oblastigha tewe chilektin tartip, taki yerketkiche bolghan keng yéza - Qishlaqlar hemde sheherchilerdimu zor sanda uyghur ahalisi yashaydu.
Qazaqistan nöwette, chetellerdiki uyghurlarning eng köp qisimi jaylashqan we öz ana - Tili, medeniyiti, milliy maaripi hem milliy senitini yaxshi saqlighan we tereqqi qildurghan jumhuriyet bolup hésablinidu.
Qazaqistandiki uyghur mutexessislirining közitishiche, hazir bu jumhuriyettiki uyghur yashliri arisida öz ana tili we medeniyitini öginish qizghinliqi qozghalmaqta. Bu heqte almutadiki uyghur tilshunasi , doktor ruslan arziyéw ependining éytishiche, nöwette, uyghur yashlirining intérnettin paydilinishi yuqiri bolup, ular asasliqi chetellerdiki intérnet tor betliri arqiliq uyghurlarning omumiy ehwali heqqide türlük uchurlargha ige bolidiken.
Doktor ruslan arziyéw, uzun yillardin buyan qazaqistan milliy pédagogika uniwérsitétida oqutquchiliq qilmaqta. U qazaqistandiki uyghur ottura mekteplirining til - Edebiyat dersliklirining asasliq tüzgüchiliridin biri shuningdek bir qanche kitabning hemde nechche onlighan ilmiy maqalilarning aptori. Dr. Ruslan arziyéw ependi asasliqi uyghur tilshunasliqi saheside tetqiqat élip barghan bolup, u özining " uyghur tili" namliq ilmiy tetqiqat kitabini neshir qildurghan shuningdek yéqinda yene 11 - Esirde ötken uyghur shairi yusuf xas hajipning " qutatqu bilig" namliq esirining slawyan yéziqidiki nusxisi uning bash tehrirliki we kirish söz yézishi bilen amutida neshir qilinghan .
Ruslan arziyéw ependi 1994 - 1995 - Yillir türkiye ata türk til - Tarix tetqiqat ornining teklipi boyiche enqerede pütün türk dunyasi üchün ortaq türk tili grammatikisini teyyarlashqa qatnashqan.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/qazaqistan-uyghur-yashliri-02112010012710.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Guantanamodin Erkinlikke Chiqqan We Tutup Turuluwatqan Uyghurlarning Hazirqi Weziyiti
Muxbirimiz eqide
2010-02-10
Roshen abbas xanim 8 yildin buyan amérika hökümiti hem guentanamodiki uyghurlarning qanuniy heq - Hoquqini qoghdash ishlirigha xalisane yardem bériwatqan adwokatlar üchün terjimanliq xizmiti ishlep keldi.
Roshen abbas xanim öz wezipisini yaxshi orunlash bilen birge, hazirgha qeder meyli guantanamo türmisidin erkinlikke chiqqan uyghurlar bolsun, we meyli nöwette türmide tutup turuluwatqan uyghurlar üchün bolsun ulargha dawamliq türde yardem qilip kelmekte.
Roshen abbas xanim, bu jeryanda 22 neper uyghurning yaxshi bahasigha érishipla qalmay, yene, uning bu uyghurlarning hayati, adwukatliri bilen bolghan munasiwetliri, amérika hökümiti we sotining bu uyghurlargha tutuwatqan pozitsiyisi qatarliq jehetlerdimu oynighan roli chong boldi.
Shu munasiwet bilen bügün biz roshen abbas xanimni ziyaret qilip, 22 neper uyghurning hazirqi weziyiti toghrisida söhbet ötküzduq.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/guantanamo-uyghurliri-02112010012704.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz eqide
2010-02-10
Roshen abbas xanim 8 yildin buyan amérika hökümiti hem guentanamodiki uyghurlarning qanuniy heq - Hoquqini qoghdash ishlirigha xalisane yardem bériwatqan adwokatlar üchün terjimanliq xizmiti ishlep keldi.
Roshen abbas xanim öz wezipisini yaxshi orunlash bilen birge, hazirgha qeder meyli guantanamo türmisidin erkinlikke chiqqan uyghurlar bolsun, we meyli nöwette türmide tutup turuluwatqan uyghurlar üchün bolsun ulargha dawamliq türde yardem qilip kelmekte.
Roshen abbas xanim, bu jeryanda 22 neper uyghurning yaxshi bahasigha érishipla qalmay, yene, uning bu uyghurlarning hayati, adwukatliri bilen bolghan munasiwetliri, amérika hökümiti we sotining bu uyghurlargha tutuwatqan pozitsiyisi qatarliq jehetlerdimu oynighan roli chong boldi.
Shu munasiwet bilen bügün biz roshen abbas xanimni ziyaret qilip, 22 neper uyghurning hazirqi weziyiti toghrisida söhbet ötküzduq.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/guantanamo-uyghurliri-02112010012704.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.
Istanbulda 5 - Féwral Ghulja Weqesini Xatirilesh Murasimi Ötküzüldi
Muxbirimiz Arislan
2010-02-09
Istanbulda paaliyet qiliwatqan sherqiy türkistan wexpi we sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti qatarliq ammiwi teshkilatlarning uyushturushi bilen, 1997 - Yili ghuljida yüz bergen qanliq weqede shéhit bolghanlarni xatirilesh murasimi ötküzüldi.
RFA Photo / Arslan
Süret, 2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni, sherqiy türkistan wexpi we sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti qatarliq ammiwi teshkilatlarning uyushturushi bilen ötküzülgen, 1997 - Yili ghuljida yüz bergen qanliq weqede shéhit bolghanlarni xatirilesh murasimliridin körünüsh.
2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni saet 15: 00 te sherqiy türkistan wexpining merkizide 1997 - Yili ghuljida yüz bergen 5 - Féwral ghulja weqesini xatirilesh murasimi ötküzüldi. Murasimgha istanbulda paaliyet qiliwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlarning mesulliri we istanbulda yashawatqan uyghurlardin er - Ayal bolup nurghun kishi qatnashti. Murasimgha sherqiy türkistan wexpining bash katipi hamut köktürk ependi riyasetchilik qildi, murasim quran kerim oqush we ghulja weqeside shéhit bolghanlarning rohigha atap dua qilish bilen bashlandi.
Murasimda sherqiy türkistan wexpining reis wekili proféssor doktor sultan mehmut qeshqerli échilish nutqi sözlidi. Murasimda yene 1944 - Yili ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitining reisi elixan törining oghli doktor qutluqxan töre söz qilip, tughulup ösken ana yurti ghulja shehiride yüz bergen 5 - Féwral qanliq weqe heqqide toxtaldi. Yighinda yene sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash naziri ablikimxan mexsum söz qilip, 5 - Féwral ghulja weqeside shéhid bolghanlar we türmige qamalghanlar heqqide toxtaldi.
Yighinda yene sherqiy türkistan wexpining bash katipi hamut köktürk söz qilip, 1997 - Yili ghuljida weqe yüz bergen jeryanida türkiye jumhuriyiti we xelqini xitaygha qarshi chiqqanliqi, hetta bu weqe jeryanida 1997 - Yili, türkiye parlaméntida tünji qétim sherqiy türkistan mesilisi tilgha élinghanliqini, dep ötti.
Shuni küni kechte yene, sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining uyushturushi bilen jemiyet merkizide ghulja weqeside shéhit bolghan we türmige qamalghanlarni xatirilesh murasimi ötküzüldi.
Murasimgha sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining mesulliri we istanbulda yashawatqan uyghurlardin köp sanda kishi qatnashti.
Murasim quran kerim tilawet qilish we shéhitlarning rohigha dua qilish bilen bashlandi. Murasimgha jemiyet bash katipi doktor alimjan riyasetlik qildi, murasimda jemiyet reisi hidayetullah oghuzxan échilish nutqi sözlep, ghulja weqesi we bu weqedin élinghan sawaqlar heqqide toxtaldi.
Murasimgha yene teklip bilen qatnashqan elixan töremning oghli doktor qutluq xan töre ghulja weqesi we uning kélip chiqish sewebliri heqqide söz qilghandin kéyin dadisi elixan türemning bir qanche muhim nesihetlirini dep ötti. Kéyin yene sherqiy türkistan wexpining mesulliridin atawullah qari, sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash naziri ablikimxan mexsum qatarliq mesullar söz qilip 5 - Féwral ghulja weqesining ehmiyiti, bu weqening tesiri heqqide toxtaldi. Murasim 2 saet dawam qilghan bolup murasim axirida ziyapet bérildi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/istanbulda-5-fewral-xatirisi-02092010184232.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Muxbirimiz Arislan
2010-02-09
Istanbulda paaliyet qiliwatqan sherqiy türkistan wexpi we sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti qatarliq ammiwi teshkilatlarning uyushturushi bilen, 1997 - Yili ghuljida yüz bergen qanliq weqede shéhit bolghanlarni xatirilesh murasimi ötküzüldi.
RFA Photo / Arslan
Süret, 2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni, sherqiy türkistan wexpi we sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti qatarliq ammiwi teshkilatlarning uyushturushi bilen ötküzülgen, 1997 - Yili ghuljida yüz bergen qanliq weqede shéhit bolghanlarni xatirilesh murasimliridin körünüsh.
2010 - Yili 2 - Ayning 6 - Küni saet 15: 00 te sherqiy türkistan wexpining merkizide 1997 - Yili ghuljida yüz bergen 5 - Féwral ghulja weqesini xatirilesh murasimi ötküzüldi. Murasimgha istanbulda paaliyet qiliwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlarning mesulliri we istanbulda yashawatqan uyghurlardin er - Ayal bolup nurghun kishi qatnashti. Murasimgha sherqiy türkistan wexpining bash katipi hamut köktürk ependi riyasetchilik qildi, murasim quran kerim oqush we ghulja weqeside shéhit bolghanlarning rohigha atap dua qilish bilen bashlandi.
Murasimda sherqiy türkistan wexpining reis wekili proféssor doktor sultan mehmut qeshqerli échilish nutqi sözlidi. Murasimda yene 1944 - Yili ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitining reisi elixan törining oghli doktor qutluqxan töre söz qilip, tughulup ösken ana yurti ghulja shehiride yüz bergen 5 - Féwral qanliq weqe heqqide toxtaldi. Yighinda yene sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash naziri ablikimxan mexsum söz qilip, 5 - Féwral ghulja weqeside shéhid bolghanlar we türmige qamalghanlar heqqide toxtaldi.
Yighinda yene sherqiy türkistan wexpining bash katipi hamut köktürk söz qilip, 1997 - Yili ghuljida weqe yüz bergen jeryanida türkiye jumhuriyiti we xelqini xitaygha qarshi chiqqanliqi, hetta bu weqe jeryanida 1997 - Yili, türkiye parlaméntida tünji qétim sherqiy türkistan mesilisi tilgha élinghanliqini, dep ötti.
Shuni küni kechte yene, sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining uyushturushi bilen jemiyet merkizide ghulja weqeside shéhit bolghan we türmige qamalghanlarni xatirilesh murasimi ötküzüldi.
Murasimgha sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining mesulliri we istanbulda yashawatqan uyghurlardin köp sanda kishi qatnashti.
Murasim quran kerim tilawet qilish we shéhitlarning rohigha dua qilish bilen bashlandi. Murasimgha jemiyet bash katipi doktor alimjan riyasetlik qildi, murasimda jemiyet reisi hidayetullah oghuzxan échilish nutqi sözlep, ghulja weqesi we bu weqedin élinghan sawaqlar heqqide toxtaldi.
Murasimgha yene teklip bilen qatnashqan elixan töremning oghli doktor qutluq xan töre ghulja weqesi we uning kélip chiqish sewebliri heqqide söz qilghandin kéyin dadisi elixan türemning bir qanche muhim nesihetlirini dep ötti. Kéyin yene sherqiy türkistan wexpining mesulliridin atawullah qari, sherqiy türkistan maarip we hemkarliq jemiyitining bash naziri ablikimxan mexsum qatarliq mesullar söz qilip 5 - Féwral ghulja weqesining ehmiyiti, bu weqening tesiri heqqide toxtaldi. Murasim 2 saet dawam qilghan bolup murasim axirida ziyapet bérildi.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/istanbulda-5-fewral-xatirisi-02092010184232.html/story_main?encoding=latin
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Subscribe to:
Posts (Atom)
FREE UYGHURISTAN!
SYMBOL OF UYGHUR PEOPLE
